Etyka WT-DTE-ETY1

Przedmiot „Etyka” stanowi wprowadzenie do systematycznej refleksji nad moralnym wymiarem ludzkiego działania. Jego celem jest zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami, problemami i stanowiskami etycznymi, a także z różnymi sposobami uzasadniania ocen, norm i powinności moralnych. Punktem wyjścia jest przedstawienie etyki jako dziedziny filozofii zajmującej się zagadnieniami dobra i zła, wartości, wolności, odpowiedzialności oraz godności osoby ludzkiej. Szczególna uwaga poświęcona jest takim kategoriom, jak dobro, norma, powinność, cnota, sumienie, autonomia moralna i sprawiedliwość.
Istotną część przedmiotu stanowi analiza wybranych klasycznych i współczesnych koncepcji etycznych. Omawiana jest etyka grecka, ze szczególnym uwzględnieniem myśli Arystotelesa, pojęć eudajmonii, cnoty, roztropności i kształtowania charakteru. Studenci poznają również deontologię Immanuela Kanta, obejmującą zagadnienia dobrej woli, obowiązku, autonomii moralnej, imperatywu kategorycznego i godności osoby, oraz utylitaryzm Jeremy’ego Benthama i Johna Stuarta Milla, koncentrujący się na zasadzie użyteczności, konsekwencjach działania i dążeniu do szczęścia lub dobrostanu. Uzupełnieniem tych stanowisk jest etyka dialogu Martina Bubera i Emmanuela Lévinasa, podkreślająca znaczenie relacji z drugim człowiekiem, odpowiedzialności, dialogu i poszanowania jego inności, a także koncepcja etyczna Ericha Fromma, w której analizowane są zagadnienia wolności, odpowiedzialności, rozwoju osobowego oraz relacji między sposobem istnienia a posiadaniem.
Przedmiot uwzględnia również etyczny wymiar tradycji biblijnej. Analizie poddawane są wybrane zagadnienia moralne obecne w Starym Testamencie, w szczególności prawo odwetu, problematyka wojny oraz zagadnienia poligamii i rozwodów. Zagadnienia te rozpatrywane są w kontekście historycznym, kulturowym i religijnym, z uwzględnieniem sposobów interpretacji tekstów biblijnych oraz ich znaczenia dla refleksji nad moralnością. W perspektywie chrześcijańskiej podejmowana jest ponadto problematyka relacji między rozumem, wiarą, Objawieniem i moralnością, ze szczególnym uwzględnieniem rozumienia wolności, odpowiedzialności, dobra i godności osoby ludzkiej.
Kolejny obszar tematyczny obejmuje zagadnienia sumienia, wolności i odpowiedzialności moralnej. Studenci poznają problematykę kształtowania sumienia, podejmowania decyzji moralnych, konfliktu wartości i obowiązków oraz związku wolności z odpowiedzialnością. Rozważane są także sposoby rozwiązywania dylematów moralnych, z uwzględnieniem analizy przesłanek, rozpoznawania konfliktów wartości oraz oceny argumentacji uzasadniającej określone rozstrzygnięcia. Szczególne miejsce zajmuje sprawiedliwość jako wartość etyczna, rozpatrywana w odniesieniu do praw człowieka, równości, odpowiedzialności społecznej i dobra wspólnego.
Przedmiot obejmuje również zastosowanie poznanych kategorii i koncepcji etycznych do analizy współczesnych problemów indywidualnych i społecznych. Omawiane są zagadnienia godności osoby ludzkiej, praw człowieka, sprawiedliwości społecznej, solidarności oraz odpowiedzialności za środowisko naturalne i przyszłe pokolenia. W ramach bioetyki podejmowane są podstawowe problemy moralne związane z początkiem i końcem życia, autonomią pacjenta oraz odpowiedzialnością w praktyce medycznej. Osobne miejsce poświęcone jest etycznym aspektom rozwoju i stosowania technologii, w tym sztucznej inteligencji, ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedzialności za decyzje podejmowane z wykorzystaniem systemów technologicznych, ochrony prywatności, autonomii człowieka, uprzedzeń algorytmicznych oraz wpływu technologii na jednostkę i społeczeństwo.
Integralną część przedmiotu stanowi rozwijanie umiejętności samodzielnej analizy problemów i dylematów moralnych. Studenci uczą się identyfikować problem etyczny, rozpoznawać wartości i zasady obecne w danej sytuacji, rekonstruować argumentację, wskazywać jej przesłanki oraz oceniać jej spójność i zasadność. Istotnym elementem zajęć jest porównywanie różnych stanowisk etycznych, rozpoznawanie ich mocnych i słabych stron oraz stosowanie ich założeń do analizy konkretnych przypadków.
Przedmiot ma charakter akademicki i problemowy. Nie ogranicza się do prezentacji poszczególnych teorii etycznych, lecz zmierza do rozwijania samodzielnego i krytycznego myślenia, umiejętności racjonalnego uzasadniania sądów moralnych oraz świadomego rozpoznawania konsekwencji podejmowanych decyzji. Student powinien być przygotowany do rzeczowego przedstawiania i porównywania odmiennych stanowisk, krytycznej oceny argumentacji oraz formułowania własnych sądów z poszanowaniem godności drugiego człowieka i zasad dialogu.