Komputerowa analiza danych jakościowych - poziom podstawowy WSE-SO-KADJpp
Badania jakościowe pozwalają wejść w świat społeczny „od środka”: zobaczyć rzeczywistość oczami rozmówców, wsłuchać się w ich język, śledzić dynamikę emocji, rekonstruować logikę ich działań i decyzji. Umożliwiają przywoływanie i porządkowanie wspomnień, odtwarzanie biograficznych zwrotów oraz uchwycenie tego, co w doświadczeniu społecznym kruche, nieoczywiste, często milcząco pomijane. Analiza jakościowa wykracza przy tym daleko poza prosty opis – jest złożonym, iteracyjnym procesem interpretacji: kodowania, porządkowania, porównywania i teoretyzowania, który przy zachowaniu rygoru metodologicznego pozwala rekonstruować znaczenia, wzory relacji i mechanizmy sprawczości aktorów społecznych. Przedmiot osadzony jest w szerszym procesie rosnącej roli badań jakościowych w naukach społecznych. W socjologii, pedagogice, polityce społecznej czy studiach nad zdrowiem coraz częściej to właśnie dane jakościowe stają się kluczowym źródłem wiedzy o tym, jak ludzie doświadczają świata społecznego, jak nadają znaczenia własnym biografiom, instytucjom i relacjom władzy. Umożliwiają wgląd w zjawiska takie jak przemoc relacyjna, wykluczenie, kryzys psychiczny, migracja, transformacje ról rodzinnych czy przeobrażenia pracy, pozwalając uchwycić niuanse, ambiwalencje, sprzeczności i obszary milczenia niewidoczne w danych ilościowych. Punktem wyjścia kursu jest komputerowo wspomagana analiza danych jakościowych. Omawiane są jej założenia, miejsce na tle klasycznych badań jakościowych oraz konsekwencje włączania specjalistycznego oprogramowania do procesu badawczego. Na tym tle przedmiot koncentruje się na jednym konkretnym środowisku – programie Atlas.ti – jako narzędziu wspierającym analizę danych jakościowych. Celem zajęć jest pokazanie, jak wykorzystać potencjał danych jakościowych z zachowaniem przejrzystości i rzetelności procedur, oraz jak przekuć „surowe” narracje, wywiady czy materiały wizualne w spójne, dobrze udokumentowane wyniki analizy. Oprogramowanie nie zastępuje pracy badacza: ma porządkować materiał, wspierać systematyczną analizę i zwiększać przejrzystość oraz bogactwo interpretacyjne wniosków, a nie „automatycznie” generować interpretacje.
W ramach kursu wprowadzane są podstawowe pojęcia analizy danych jakościowych oraz logika pracy z projektem jakościowym. Uczestnicy poznają architekturę Atlas.ti, jego interfejs oraz różne opcje widoku. Uczą się dostosowywać układ okien do własnych preferencji i stylu pracy (równoczesne śledzenie dokumentu, listy kodów i notatek, praca w widoku sieciowym, zarządzanie panelami i obszarami nawigacji). Szczegółowo omawiane jest pojęcie projektu (dawniej jednostki hermeneutycznej) jako „kontenera” obejmującego bibliotekę dokumentów, listy kodów, cytaty, notatki (memos), sieci, grupy i relacje między tymi elementami. Znaczną część kursu poświęcono bibliotece projektu oraz zarządzaniu danymi. Studenci uczą się przygotowywać materiał do analizy: tworzyć pliki, importować dane tekstowe, materiały wizualne, nagrania audio i wideo; dzielić materiał na sensowne fragmenty (fragmentacja danych); sortować i porządkować dokumenty poprzez ich grupowanie według wybranych kryteriów (typu danych, kategorii respondentów, fazy badania). Omawiane są zasady dodawania i usuwania plików z biblioteki, dbania o spójność i aktualność danych, tworzenia kopii zapasowych, eksportowania projektu oraz planowania struktury katalogów poza programem. Na tym etapie uczestnicy poznają także praktykę pisania memos – wstępnych i pogłębionych notatek analitycznych do dokumentów, kodów, cytatów i całego projektu. Notatki są traktowane jako przestrzeń „myślenia na głos”: formułowania pierwszych hipotez, rejestrowania intuicji badawczych oraz dokumentowania zmian w kluczu kodowym i sposobach interpretacji materiału.
Kluczowy blok zajęć dotyczy logiki kodowania danych jakościowych. Studenci przechodzą przez sekwencję: kod – proces kodowania – wstępna analiza – proste analizy ilościowe oparte na zakodowanym materiale – raport badawczy. Poznają różne procedury kodowania: kodowanie otwarte (wyodrębnianie znaczących fragmentów materiału i nadawanie im etykiet), selektywne (fokus na wybrane kategorie, wątki, procesy), in vivo (wykorzystanie sformułowań zaczerpniętych bezpośrednio z wypowiedzi badanych). Omawiana jest logika przechodzenia – znana z teorii ugruntowanej – od kodowania otwartego do bardziej zagęszczonych i powiązanych kategorii pojęciowych. Uczestnicy uczą się pracować z listą kodów: tworzyć je, modyfikować, usuwać, łączyć i dzielić, a także odłączać kody od cytatów, gdy pojawia się potrzeba przebudowy struktury analitycznej. Poruszane są zasady budowy i porządkowania klucza kodowego, tworzenia instrukcji kodowania (codebooka), importowania i stosowania istniejących kluczy (wypracowanych wcześniej w zespole badawczym lub opartych na literaturze) oraz – w ograniczonym zakresie – możliwości kodowania automatycznego jako narzędzia pomocniczego wymagającego krytycznej weryfikacji przez badacza. Istotnym wymiarem kursu jest praca warsztatowa. Po demonstracji funkcji oprogramowania uczestnicy krok po kroku wykonują zadania z wykorzystaniem własnych materiałów lub przykładowych danych dostarczonych przez prowadzącego. Dzięki temu faktycznie opanowują sekwencję działań analitycznych: przygotowanie materiału, fragmentację, kodowanie, tworzenie i porządkowanie klucza kodowego, pisanie memos oraz konstruowanie pierwszych zestawień i porównań. Kolejne partie zajęć poświęcone są analizie zakodowanych danych. Studenci uczą się tworzyć drzewa kodowe, ustanawiać relacje między kodami, identyfikować dziedziny semantyczne oraz wzory współwystępowania kodów. Omawiane jest kodowanie wielokrotne (nakładanie kilku kodów na te same fragmenty tekstu) jako sposób uchwycenia bardziej złożonych konfiguracji znaczeń. Wprowadzane są narzędzia analityczne programu, takie jak Query Tool, narzędzia współwystępowania kodów oraz praca z tabelami kod–dokument (Code–Document Table). Na tej podstawie uczestnicy uczą się przechodzić od poziomu „listy kodów” do poziomu pytań badawczych, prostych hipotez, wstępnych uogólnień teoretycznych oraz typologii czy porównań między przypadkami i grupami. Integralną częścią kursu jest rozpoznawanie i wizualizacja relacji za pomocą widoków sieciowych. Uczestnicy tworzą mapy semantyczne i diagramy integrujące – wizualizacje pokazujące powiązania między kodami, kategoriami, cytatami i dokumentami. Omawiana jest praca z edytorem relacji, definiowanie typów powiązań, modyfikowanie struktur w miarę rozwoju interpretacji oraz wykorzystywanie map pojęciowych do porządkowania uogólnień. Wizualizacje traktowane są jako narzędzie rozumienia, a nie jedynie „efekt końcowy”: pomagają „zobaczyć” strukturę materiału, wskazać centralne węzły, peryferia, luki i napięcia, a także komunikować wyniki analiz odbiorcom (w raportach, prezentacjach, publikacjach).
Realizacja kursu zakłada znajomość podstaw teoretycznych analizy danych jakościowych. Szczególnie istotne jest rozróżnienie takich podejść, jak teoria ugruntowana, analiza wymiarowa, analiza sytuacyjna i analiza tematyczna, ponieważ wybór ram teoretyczno-metodologicznych determinuje perspektywę prowadzonej analizy: sposób konceptualizacji materiału empirycznego, formułowania pytań badawczych i konstruowania wniosków. Każde z tych podejść inaczej ujmuje relację między danymi a teorią – od generowania teorii z materiału, przez rekonstrukcję wymiarów doświadczenia i mapowanie układów relacyjnych, po identyfikowanie i porządkowanie motywów tematycznych. Kurs konsekwentnie odwołuje się do tych tradycji, pokazując, w jaki sposób decyzje teoretyczne przekładają się na praktykę kodowania, budowę kategorii, projektowanie zapytań w Atlas.ti oraz finalną strukturę raportu badawczego. Istotnym elementem zajęć jest również refleksja nad konsekwencjami wyboru i sposobu użycia oprogramowania. Wprowadzenie obejmuje dyskusję nad powodami i skutkami wyboru konkretnego programu, nad możliwościami i ograniczeniami różnych rozwiązań oraz nad ich przydatnością dla odmiennych typów projektów (eksploracyjnych, zorientowanych na teorię ugruntowaną, nastawionych na analizę dyskursu). Studenci uzyskują wiedzę dotyczącą wykorzystywania komputera w badaniach społecznych na wszystkich etapach projektu: od planowania i organizacji danych, przez realizację i analizę, aż po opracowanie raportu. Kurs wpisuje się w szerszy kontekst wykorzystania nowoczesnych technologii w naukach społecznych. Specjalistyczne programy komputerowe coraz silniej wpływają na proces badawczy, dostarczając innowacyjnych narzędzi metodologicznych. Omawiany przedmiot podkreśla zarówno praktyczną biegłość obsługi Atlas.ti, jak i krytyczną, świadomą postawę wobec narzędzi CAQDA, odpowiedzialność metodologiczną oraz zdolność widzenia rzeczywistości społecznej poprzez pryzmat bogatych, wielowarstwowych danych jakościowych. Dzięki temu uczestnicy nie tylko nabywają umiejętność obsługi konkretnego programu, lecz przede wszystkim rozwijają kompetencje pozwalające im samodzielnie projektować i realizować badania jakościowe, twórczo wykorzystywać komputerowe wspomaganie procesu analitycznego we własnych projektach oraz świadomie uczestniczyć w środowiskowej dyskusji o standardach jakości, rzetelności i innowacyjności w analizie danych jakościowych.
Celem przedmiotu jest wszechstronne przygotowanie do samodzielnego, metodycznie świadomego i technicznie sprawnego prowadzenia badań jakościowych z wykorzystaniem komputerowo wspomaganej analizy danych (CAQDA), w szczególności w środowisku Atlas.ti. Chodzi zarówno o rozwój umiejętności obsługi specjalistycznego oprogramowania, jak i o kształtowanie sposobu myślenia o badaniach jakościowych jako o złożonym procesie interpretacji rzeczywistości społecznej, w którym narzędzie komputerowe pełni funkcję wsparcia, a nie substytutu pracy badacza. Przedmiot ma na celu pogłębienie rozumienia, dlaczego badania jakościowe odgrywają coraz większą rolę w naukach społecznych i jaką szczególną perspektywę poznawczą otwierają. Studenci mają zrozumieć, że dane jakościowe są nie tylko „materiałem ilustracyjnym”, ale pełnoprawnym źródłem wiedzy o doświadczeniach, znaczeniach i orientacjach działających podmiotów społecznych. Celem jest, aby uczestnicy potrafili traktować narzędzia CAQDA jako sposób na bardziej systematyczne i transparentne uchwycenie tej złożoności: od poziomu pojedynczej narracji lub fragmentu wywiadu, poprzez identyfikowanie wzorów powtarzających się w różnych przypadkach, aż po budowanie interpretacji i wniosków teoretycznych, które w przekonujący sposób opisują badane zjawiska.
Celem przedmiotu jest także zapoznanie studentów z logiką pracy badawczej w środowisku Atlas.ti, obejmującą przygotowanie materiału, budowanie biblioteki projektu, fragmentację danych, ich porządkowanie i grupowanie, a następnie przechodzenie do etapów kodowania, analiz i wizualizacji. Uczestnicy mają nauczyć się, jak świadomie podejmować decyzje dotyczące organizacji projektu, jak zaprojektować sensowną strukturę dokumentów, jak tworzyć i rozwijać listę kodów oraz jak wykorzystywać memos do systematycznego rejestrowania własnych przemyśleń, hipotez oraz zmian w sposobie rozumienia materiału. Celem jest, aby absolwent kursu znał pełny ciąg powiązań: od przygotowania danych, przez kodowanie i analizę zakodowanych treści, po konstruowanie spójnych uogólnień i raportów badawczych.
Przedmiot zakłada również rozwój umiejętności analitycznych związanych z pogłębioną pracą na zakodowanych danych. Celem jest, aby studenci potrafili korzystać z narzędzi analitycznych Atlas.ti do identyfikowania relacji między kodami, tworzenia drzew kodowych, rozpoznawania dziedzin semantycznych i wzorów współwystępowania kodów, a także do prostych analiz ilościowych opartych na strukturze zakodowania. Ważnym komponentem celu jest również opanowanie umiejętności rozpoznawania i wizualizacji relacji między kategoriami analitycznymi za pomocą sieci i map semantycznych. Uczestnicy powinni wyjść z kursu z umiejętnością traktowania widoków sieciowych nie tylko jako estetycznego dodatku, lecz jako narzędzia konceptualizacji, testowania hipotez i porządkowania wniosków teoretycznych. Istotną częścią celu przedmiotu jest także kształtowanie refleksyjnej postawy wobec nowoczesnych technologii w badaniach społecznych. Studenci mają zdobyć wiedzę o możliwościach i ograniczeniach narzędzi, o konsekwencjach wyboru określonego oprogramowania dla sposobu pracy badawczej, o wymaganiach związanych z przygotowaniem i archiwizacją materiału, a także o standardach ochrony danych jakościowych i odpowiedzialności etycznej badacza. Celem jest, aby potrafili krytycznie ocenić, kiedy wykorzystanie programów rzeczywiście podnosi jakość analizy, a kiedy może wprowadzać ryzyko nadmiernego zaufania do narzędzia kosztem refleksji metodologicznej i teoretycznej. Wreszcie, celem przedmiotu jest przygotowanie uczestników do praktycznego zastosowania zdobytej wiedzy i umiejętności w ich własnych projektach badawczych. Oczekiwanym rezultatem jest, aby po zakończeniu kursu studenci potrafili samodzielnie zaprojektować i przeprowadzić podstawowy proces jakościowej analizy danych w Atlas.ti, poczynając od wprowadzenia materiału i zbudowania projektu, poprzez systematyczne kodowanie i tworzenie kategorii analitycznych, aż po przygotowanie raportu badawczego lub prezentacji wyników. W ten sposób przedmiot ma nie tylko dostarczyć narzędzi technicznych, ale także poszerzyć arsenał metodologiczny studentów, umożliwiając im bardziej pogłębione, krytyczne i twórcze spoglądanie na rzeczywistość społeczną poprzez pryzmat danych jakościowych.
|
W cyklu 2025/26_Z:
Analiza danych jakościowych zajmuje szczególne miejsce we współczesnych naukach społecznych. Pozwala zbliżyć się do świata społecznego „od środka” – śledzić to, jak ludzie mówią o własnych doświadczeniach, jak porządkują biografie, jak opisują instytucje, władzę i relacje z innymi. W odróżnieniu od analiz ilościowych, które operują na zagregowanych wskaźnikach, analiza jakościowa koncentruje się na gęstym opisie doświadczenia – na znaczeniach, ambiwalencjach, sprzecznościach, tym, co kruche i łatwo znikające w tabelach statystycznych. Taka analiza jest z natury czasochłonna i iteracyjna. W idealnych warunkach badacz wielokrotnie wraca do materiału, porównuje fragmenty, zmienia kategorie, przeformułowuje pytania, pisze kolejne notatki. Przy dostatku czasu analiza jakościowa pozwala naprawdę „zanurzyć się” w materiale, tak aby widzieć nie tylko pojedyncze wypowiedzi, lecz także ich szerszy kontekst, powtarzające się wzory oraz to, co zostaje wypowiedziane półgłosem lub tylko zasugerowane. W realnych warunkach badań – ograniczonego czasu, rozbudowanych projektów, licznych dokumentów i wymogów sprawozdawczości – pomocne jest komputerowe wspomaganie analizy danych jakościowych (CAQDA). Oprogramowanie nie zastępuje wrażliwości badacza ani jego kompetencji interpretacyjnych, ale porządkuje materiał, wspiera organizację pracy, dokumentuje decyzje analityczne i zwiększa przejrzystość procesu. Celem poziomu podstawowego jest wszechstronne przygotowanie studentów do prowadzenia podstawowej analizy danych jakościowych w Atlas.ti, rozumianej jako złożony proces wymagający czasu, wielokrotnych powrotów do materiału i refleksyjności. Analiza ta korzysta z narzędzi komputerowych, ale nie sprowadza się do ich obsługi – narzędzia CAQDA mają wspierać namysł badawczy, a nie go zastępować. Kluczowe jest więc takie kształcenie, które łączy decyzje techniczne (jak kodować materiał, jak porządkować system kodów, jak generować raporty) z decyzjami teoretyczno-metodologicznymi, dotyczącymi sensu prowadzonych analiz, formułowanych pytań badawczych i sposobu interpretacji uzyskanych wyników. Istotnym obszarem kształcenia jest rozumienie roli badań jakościowych w naukach społecznych. Studenci uczą się dostrzegać, że dane jakościowe stanowią pełnoprawne źródło wiedzy, a nie jedynie ilustrację wyników ilościowych. Zwraca się uwagę na sytuacje, w których analiza jakościowa pozwala uchwycić niuanse, sprzeczności, ambiwalencje oraz obszary milczenia niewidoczne w danych ilościowych – na przykład doświadczenia przemocy, stany zawieszenia, nieoczywiste strategie radzenia sobie czy trudne do zwerbalizowania relacje z instytucjami. Równolegle rozwijane są podstawy obsługi Atlas.ti. Studenci zdobywają umiejętność założenia i uporządkowania projektu, dodawania i organizowania dokumentów, świadomej pracy z interfejsem, Project Explorer i podstawowymi menedżerami (Document, Code, Memo, Network Manager). Uczą się rozumieć różnicę między poziomem danych a poziomem konceptualnym i dostrzegać, że efektywna analiza wymaga ciągłego przechodzenia między tymi dwoma poziomami. Ważnym elementem kursu jest rozwój kompetencji kodowania. Studenci ćwiczą tworzenie cytatów (quotations), ich komentowanie i nazywanie w sposób ułatwiający późniejszą analizę, a także stosowanie kodowania otwartego i kodów in vivo, które pozwalają zachować bliskość języka badanych. Uczą się budować wstępną listę kodów, unikać nadmiernej fragmentaryzacji materiału oraz wprowadzać pierwsze porządki do systemu kodów poprzez wstępne grupowanie i wyodrębnianie szerszych kategorii. Równocześnie rozwijana jest umiejętność dokumentowania procesu analizy – studenci regularnie tworzą memos jako zapis własnej ścieżki analitycznej, uczą się rozróżniać krótkie komentarze i bardziej rozbudowane notatki oraz rozumieją znaczenie śladu analitycznego dla rzetelności badań jakościowych i możliwości rekonstrukcji podjętych decyzji. Kurs obejmuje również wprowadzenie do wstępnej eksploracji i wizualizacji danych. Studenci poznają chmury i listy słów jako narzędzia pierwszego rozeznania w materiale, uczą się formułować i realizować proste zapytania w Query Tool oraz tworzyć pierwsze widoki sieciowe i raporty służące dyskusji wyników i ich prezentacji. Całość odbywa się przy silnym nacisku na rozwój refleksyjnej i etycznej postawy badawczej. Podkreślane jest, że korzystanie z oprogramowania CAQDA nie zwalnia z odpowiedzialności metodologicznej i etycznej; przeciwnie – wymaga świadomego stosowania zasad ochrony danych, anonimizacji i archiwizacji. Studenci uczą się krytycznie oceniać, kiedy narzędzie komputerowe rzeczywiście pomaga im „wgłębić się” w materiał, a kiedy grozi spłaszczeniem analizy do serii operacji technicznych, oderwanych od pytań badawczych i kontekstu społecznego. Po ukończeniu kursu student powinien być w stanie samodzielnie przygotować dane do analizy, zbudować projekt w Atlas.ti, zakodować i opisać materiał, wykorzystać podstawowe narzędzia eksploracji oraz wygenerować pierwsze raporty i wizualizacje. Rezultaty te mają stanowić fundament dla dalszego, pogłębionego namysłu teoretycznego i metodologicznego oraz dla rozwijania bardziej zaawansowanych kompetencji badawczych w obszarze jakościowej analizy danych. |
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
W cyklu 2020/21_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2021/22_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2022/23_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2023/24_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy | W cyklu 2024/25_Z: E-Learning (pełny kurs) | W cyklu 2025/26_Z: E-Learning | W cyklu 2026/27_Z: E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Wiedza
Ocena 2 (ndst)
Weryfikacja wskazuje, że student nie posiada podstawowej wiedzy o specyfice i znaczeniu socjologii w systemie nauk społecznych, jej powiązaniach z naukami pokrewnymi oraz jej specyfice przedmiotowej i metodologicznej. Nie rozumie też, w jakim zakresie analiza danych jakościowych – w tym badania wspomagane komputerowo (CAQDA) – może stanowić jedynie uzupełnienie socjologicznych sposobów poznawania i interpretowania zjawisk społecznych.
Ocena 3 (dst)
Weryfikacja wskazuje, że student posiada niepełną podstawową wiedzę o specyfice i znaczeniu socjologii w systemie nauk społecznych, jej powiązaniach z naukami pokrewnymi oraz jej specyfice przedmiotowej i metodologicznej. W ograniczonym stopniu rozumie pomocniczą rolę analizy danych jakościowych oraz badań wspomaganych komputerowo (CAQDA), nie potrafiąc w pełni powiązać ich z szerszym aparatem teoretycznym i metodologicznym socjologii.
Ocena 3,5 (dst+)
Weryfikacja wskazuje, że student posiada podstawową wiedzę o specyfice i znaczeniu socjologii w systemie nauk społecznych, zna jej podstawowe powiązania z naukami pokrewnymi oraz rozumie główne rysy jej specyfiki przedmiotowej i metodologicznej. Orientuje się także w tym, że analiza danych jakościowych – w tym w środowisku CAQDA – stanowi uzupełniające narzędzie pracy badawczej, służące pogłębianiu interpretacji zjawisk społecznych, a nie samodzielny paradygmat.
Ocena 4 (db)
Weryfikacja wskazuje, że student posiada usystematyzowaną wiedzę o specyfice i znaczeniu socjologii w systemie nauk społecznych, rozumie jej relacje z naukami pokrewnymi oraz w uporządkowany sposób zna główne założenia przedmiotowe i metodologiczne socjologii. Rozumie także miejsce analizy danych jakościowych w tym szerszym kontekście: potrafi wskazać, że badania jakościowe – w tym wspomagane komputerowo – stanowią ważne, lecz uzupełniające narzędzie pogłębiania wglądu w procesy i zjawiska społeczne.
Ocena 4,5 (db+)
Weryfikacja wskazuje, że student niemal w pełni opanował wiedzę o specyfice i znaczeniu socjologii w systemie nauk społecznych, dobrze rozumie jej powiązania z naukami pokrewnymi oraz specyfikę przedmiotową i metodologiczną. Dostrzega zarazem, w jaki sposób analiza danych jakościowych – w tym CAQDA – może w sposób uzupełniający wspierać klasyczne procedury socjologiczne, pomagając w interpretacji zjawisk i relacji społecznych, przy zachowaniu nadrzędnej roli ram teoretycznych i metodologicznych socjologii.
Ocena 5 (bdb)
Weryfikacja wskazuje, że student w pełni opanował wiedzę o specyfice i znaczeniu socjologii w systemie nauk społecznych, jasno rozumie jej relacje z naukami pokrewnymi oraz w pełni zna i potrafi omówić jej specyfikę przedmiotową i metodologiczną. Umie jednocześnie precyzyjnie wskazać, że analiza danych jakościowych – w tym wykorzystanie narzędzi CAQDA, takich jak Atlas.ti – pełni funkcję uzupełniającą: stanowi jedno z narzędzi pogłębiania rozumienia zjawisk społecznych, osadzone w szerszym, socjologicznym zapleczu teoretyczno-metodologicznym.
Umiejętności
Ocena 2 (ndst)
Weryfikacja wskazuje, że student nie potrafi prawidłowo interpretować i wyjaśniać zjawisk społecznych ani wzajemnych relacji między nimi. Nie umie wykorzystać wiedzy teoretycznej do opisu i analizy przyczyn oraz przebiegu procesów i zjawisk społecznych, nie potrafi formułować własnych opinii ani krytycznie dobierać danych i metod analizy. Nie potrafi także wykorzystać – nawet w charakterze pomocniczym – podstawowych procedur analizy danych jakościowych (także z użyciem oprogramowania) do weryfikowania prostych hipotez czy pogłębiania interpretacji.
Ocena 3 (dst)
Weryfikacja wskazuje, że student w niepełnym stopniu potrafi interpretować i wyjaśniać zjawiska społeczne oraz relacje między nimi, ma trudności z wykorzystaniem wiedzy teoretycznej do opisu i wyjaśniania procesów społecznych oraz tylko częściowo umie formułować własne opinie i dobierać dane oraz metody analiz. W ograniczony sposób potrafi posłużyć się analizą danych jakościowych jako narzędziem uzupełniającym: zna wybrane procedury, lecz ma trudność z ich świadomym powiązaniem z pytaniami badawczymi i weryfikacją prostych hipotez.
Ocena 3,5 (dst+)
Weryfikacja wskazuje, że student w stopniu podstawowym potrafi prawidłowo interpretować i wyjaśniać zjawiska społeczne oraz relacje między nimi, wykorzystując do tego wiedzę teoretyczną z zakresu socjologii. W stopniu podstawowym potrafi formułować własne opinie, dobierać krytycznie dane i metody analiz oraz analizować przyczyny i przebieg procesów społecznych, stawiając proste hipotezy i podejmując próby ich weryfikacji. Potrafi także w podstawowy sposób wykorzystać analizę danych jakościowych jako narzędzie pomocnicze – na przykład poprzez wstępne kodowanie materiału czy proste użycie Atlas.ti – aby lepiej zobaczyć i opisać wybrane aspekty badanych zjawisk.
Ocena 4 (db)
Weryfikacja wskazuje, że student w umiarkowanym stopniu potrafi prawidłowo interpretować i wyjaśniać zjawiska społeczne oraz wzajemne relacje między nimi, sprawnie wykorzystuje wiedzę teoretyczną do opisu i analizy przyczyn oraz przebiegu procesów społecznych. W umiarkowanym stopniu potrafi formułować własne opinie, dobierać krytycznie dane i metody analiz oraz stawiać proste hipotezy badawcze i je weryfikować. Umie również w sposób sensowny włączyć analizę danych jakościowych jako element wspierający – potrafi zastosować podstawowe procedury (w tym podstawowy workflow w Atlas.ti) w taki sposób, aby uzupełniały one interpretacje oparte na szerszych ramach teoretycznych.
Ocena 4,5 (db+)
Weryfikacja wskazuje, że student niemal w pełni potrafi prawidłowo interpretować i wyjaśniać zjawiska społeczne oraz relacje pomiędzy nimi, efektywnie wykorzystuje wiedzę teoretyczną przy analizie przyczyn i przebiegu procesów społecznych oraz niemal w pełni potrafi formułować własne opinie, krytycznie dobierać dane i metody analiz, a także stawiać i weryfikować proste hipotezy badawcze. W niemal pełnym zakresie potrafi także wykorzystywać analizę danych jakościowych – w tym proste procedury CAQDA – jako uzupełniające narzędzie pogłębiania interpretacji, świadomie łącząc czynności techniczne z pytaniami badawczymi i wnioskami socjologicznymi.
Ocena 5 (bdb)
Weryfikacja wskazuje, że student w pełni potrafi interpretować i wyjaśniać zjawiska społeczne oraz wzajemne relacje między nimi, w sposób samodzielny i trafny wykorzystuje wiedzę teoretyczną do opisu i analizowania przyczyn i przebiegu procesów społecznych. W pełni potrafi formułować własne, dobrze uzasadnione opinie, krytycznie dobierać dane i metody analiz, a także stawiać proste hipotezy badawcze i je weryfikować. Analizę danych jakościowych – w tym podstawowe procedury realizowane w środowisku takim jak Atlas.ti – potrafi zastosować jako spójne, pomocnicze narzędzie: umie użyć jej tam, gdzie może ona pogłębić interpretację, nie tracąc z pola widzenia nadrzędnych założeń teoretycznych i metodologicznych socjologii.
Kompetencje społeczne
Ocena 2 (ndst)
Weryfikacja wskazuje, że student nie umie uczestniczyć w przygotowaniu projektów społecznych i nie potrafi przewidywać wielokierunkowych skutków społecznych swojej działalności. Nie wykazuje także odpowiedzialności w pracy z danymi, w tym z danymi jakościowymi, ani świadomości, że wyniki analiz – również jakościowych – mogą wpływać na decyzje podejmowane w praktyce społecznej.
Ocena 3 (dst)
Weryfikacja wskazuje, że student bardzo słabo umie uczestniczyć w przygotowaniu projektów społecznych i ma znaczne trudności z przewidywaniem wielokierunkowych skutków społecznych swojej działalności. W niewielkim stopniu rozumie odpowiedzialność związaną z interpretacją i prezentacją wyników badań, w tym analiz jakościowych, które traktuje raczej jako czynność techniczną niż element procesu wpływającego na otoczenie społeczne.
Ocena 3,5 (dst+)
Weryfikacja wskazuje, że student słabo, ale zauważalnie zaczyna umieć uczestniczyć w przygotowaniu projektów społecznych i wstępnie przewidywać skutki społeczne własnych działań. Rozumie w minimalnym, lecz dostrzegalnym stopniu, że sposób gromadzenia, analizowania i prezentowania danych – także jakościowych – wiąże się z odpowiedzialnością wobec badanych i otoczenia społecznego, oraz że narzędzia CAQDA są jedynie pomocniczym elementem w szerszej praktyce badawczej.
Ocena 4 (db)
Weryfikacja wskazuje, że student dobrze umie uczestniczyć w przygotowaniu projektów społecznych i potrafi przewidywać wielokierunkowe skutki społeczne swojej działalności. W sposób odpowiedzialny odnosi się do procesu badawczego, respektuje zasady ochrony danych i rzetelności interpretacji, także wtedy, gdy korzysta z analiz jakościowych i narzędzi CAQDA. Potrafi traktować wyniki takich analiz jako jedno z kilku źródeł wiedzy, które trzeba krytycznie zestawiać z innymi danymi i szerszym kontekstem.
Ocena 4,5 (db+)
Weryfikacja wskazuje, że student niemal w pełni umie odpowiedzialnie uczestniczyć w przygotowaniu projektów społecznych, przewidując wielokierunkowe skutki społeczne swoich działań. Jest wrażliwy na etyczne i metodologiczne konsekwencje sposobu gromadzenia i analizy danych – w tym danych jakościowych – i potrafi niemal w pełni świadomie korzystać z wyników takich analiz jako pomocniczego narzędzia wspierającego decyzje, przy zachowaniu krytycznego dystansu wobec używanych technik i oprogramowania.
Ocena 5 (bdb)
Weryfikacja wskazuje, że student w pełni potrafi uczestniczyć w przygotowaniu projektów społecznych i przewidywać wielokierunkowe skutki społeczne swojej działalności, także w perspektywie długofalowej. Świadomie i odpowiedzialnie posługuje się wynikami badań – zarówno ilościowych, jak i jakościowych – traktując analizy jakościowe (także te wspomagane komputerowo) jako jedno z narzędzi informowania decyzji społecznych. W pełni rozumie, że narzędzia CAQDA są dodatkiem do, a nie substytutem, refleksji socjologicznej, i potrafi jasno komunikować ograniczenia oraz możliwości takich analiz w kontekście projektów społecznych.
Kryteria oceniania
Metody oceny:
1. Obecność na zajęciach. Regularny udział w zajęciach jest warunkiem dopuszczenia do zaliczenia przedmiotu. W ramach przedmiotu nie przewiduje się usprawiedliwiania nieobecności. Uczestnikowi kursu przysługują dwie (słownie: dwie) nieobecności w semestrze, niezależnie od ich przyczyny. Limit ten stanowi łączną pulę dopuszczalnych nieobecności i obejmuje absencje wynikające z przyczyn zdrowotnych, rodzinnych, zawodowych, komunikacyjnych lub innych zdarzeń losowych oraz nieobecności bez wskazania szczególnej przyczyny. Uczestnik kursu samodzielnie decyduje, w jakich okolicznościach wykorzystuje przysługujący mu limit. Przedłożenie zaświadczenia lekarskiego dotyczącego pojedynczego dnia lub krótkiego okresu choroby, a także nieobecność związana z planowaną wizytą lekarską, badaniem, zabiegiem lub hospitalizacją nie powoduje zwiększenia limitu ani wyłączenia danej nieobecności z jego zakresu. Przekroczenie limitu dwóch nieobecności może zostać uwzględnione wyłącznie w przypadku nagłego i wyjątkowego zdarzenia, którego skutkiem jest obiektywna niemożność uczestniczenia w zajęciach przez okres obejmujący więcej niż dwa terminy zajęć, w szczególności nagłej hospitalizacji, poważnego urazu, nieplanowanego zabiegu operacyjnego będącego następstwem nagłego zdarzenia lub bezpośrednio związanej z nim rekonwalescencji. Wyjątek ten nie obejmuje planowanych świadczeń medycznych ani stanów zdrowotnych istniejących przed rozpoczęciem zajęć, chyba że z formalnie przyznanych uczestnikowi kursu dostosowań wynika inaczej.
Sam fakt występowania choroby przewlekłej, zaburzeń psychicznych lub innych trudności zdrowotnych nie powoduje automatycznego zwiększenia limitu nieobecności określonego w karcie przedmiotu. Uczestnik kursu, który zamierza korzystać z formalnie przyznanych dostosowań związanych ze stanem zdrowia, zobowiązany jest w terminie 2 tygodni od rozpoczęcia zajęć poinformować o tym prowadzącego w sposób trwały, w formie e-mailowej, oraz przedstawić dokumentację określającą zakres przyznanych uprawnień lub rekomendowanych dostosowań. Informacja przekazana na późniejszym etapie może zostać uwzględniona wyłącznie w zakresie, w jakim możliwe jest zastosowanie danego dostosowania bez działania z mocą wsteczną. Przedstawienie usprawiedliwień, zaświadczeń lub dokumentacji potwierdzającej uprawnienia dopiero pod koniec semestru nie może stanowić podstawy do zwiększenia limitu nieobecności ani do wyłączenia z niego absencji, które wcześniej zostały do niego zaliczone.
Wykorzystywanie urządzeń elektronicznych w trakcie zajęć dydaktycznych
Uczestnik kursu może korzystać z telefonu komórkowego lub innego urządzenia elektronicznego podczas zajęć, jeżeli Prowadzący:
1) wyrazi zgodę na korzystanie z urządzenia, gdy jest ono niezbędne lub uzasadnione realizacją programu kursu, wykonaniem zadania dydaktycznego, dostępem do materiałów dydaktycznych albo sprawdzeniem wiedzy uczestników kursu, w szczególności za pomocą ankiety, quizu, testu online lub innego narzędzia cyfrowego;
2) wyrazi zgodę na korzystanie z urządzenia w sytuacji wymagającej zapewnienia uczestnikowi kursu pilnego kontaktu lub ze względu na jego stan zdrowia, niepełnosprawność albo inne szczególne potrzeby, w tym konieczność korzystania ze specjalistycznego oprogramowania lub aplikacji mobilnej;
3) wymaga tego sytuacja bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia osób przebywających na terenie uczelni albo w innej sytuacji wymagającej niezwłocznego wezwania pomocy.
Nieuprawnione korzystanie z telefonu komórkowego lub innego urządzenia elektronicznego w trakcie zajęć, w szczególności pomimo zwrócenia uczestnikowi kursu uwagi przez Prowadzącego, może zostać uznane za zachowanie dezorganizujące przebieg zajęć i skutkować koniecznością ich opuszczenia. W takim przypadku nieobecność uczestnika kursu w trakcie zajęć pozostaje nieusprawiedliwiona.
Indywidualna Organizacja Studiów:
Student zamierzający korzystać z uprawnień wynikających z IOS lub pozostający pod opieką Centrum Dostępności, w szczególności z tytułu zaburzeń psychicznych, zobowiązany jest poinformować prowadzącego o przysługujących mu dostosowaniach nie później niż w terminie 2 tygodni od rozpoczęcia zajęć oraz przesłać w formie e-mail odpowiednią dokumentację w formie zeskanowanej. Informacja przekazana dopiero pod koniec realizacji przedmiotu, po przeprowadzeniu zasadniczej części zajęć lub po dokonaniu ocen cząstkowych, może skutkować brakiem możliwości uwzględnienia określonych dostosowań w procesie oceniania, jeżeli ich zastosowanie wymagało wcześniejszej organizacji sposobu uczestnictwa w zajęciach, formy zaliczenia lub warunków weryfikacji efektów uczenia się. Późne zgłoszenie nie stanowi podstawy do automatycznego ponownego przeprowadzenia zaliczeń, zmiany już wystawionych ocen ani zastosowania dostosowań z mocą wsteczną.
2. Badanie fokusowe. Wprowadzony zostaje obowiązkowy komponent praktyczny w postaci mini-badania fokusowego realizowanego przez studentów. Studenci w małych grupach planują, przeprowadzają i nagrywają krótką dyskusję fokusową na wybrany temat z obszaru nauk społecznych (w porozumieniu z prowadzącym).
3. Projekt badawczy (analiza danych jakościowych). Głównym elementem zaliczenia jest indywidualny lub w dwuosobowych grupach projekt polegający na przeprowadzeniu analizy danych jakościowych z wykorzystaniem Atlas.ti oraz narzędzi omówionych na zajęciach. Projekt obejmuje:
a) samodzielne założenie i uporządkowanie projektu w Atlas.ti,
b) import materiału (wywiady, fragmenty transkrypcji, dokumenty, dane z badania fokusowego lub inne dane jakościowe),
c) przygotowanie podstawowego systemu kodów (kodowanie otwarte, kilka kategorii nadrzędnych),
d) wykorzystanie memos do dokumentowania decyzji analitycznych,
e) zastosowanie przynajmniej jednego narzędzia eksploracyjnego (np. chmura słów, proste zapytanie w Query Tool) oraz wygenerowanie raportu (np. zestawienie cytatów dla wybranych kodów).
Dla studentów przygotowujących prace magisterskie z wykorzystaniem badań jakościowych dopuszcza się przekazanie fragmentu analizy materiału empirycznego wykorzystywanego w pracy dyplomowej, pod warunkiem, że spełnia on powyższe wymagania formalne i merytoryczne.
W ocenie projektu uwzględnia się:
a) zgodność z wymaganiami metodologicznymi (logika doboru materiału, sensowność kodów, przejrzystość systemu),
b) poprawność i świadome wykorzystanie funkcji Atlas.ti (nie tylko formalne „odhaczenie” narzędzi, lecz sensowne ich użycie),
c) spójność między materiałem, kodowaniem i wnioskami,
d) jasność i przejrzystość przygotowanego raportu (lub krótkiego opisu projektu).
Kryteria oceniania
Dla praktycznych form sprawdzania wiedzy i umiejętności przyjmuje się następujące progi:
Ocena bardzo dobry (5,0) – od 90% do 100%
Ocena dobry plus (4,5) – od 80% do 90%
Ocena dobry (4,0) – od 70% do 80%
Ocena dostateczny plus (3,5) – od 65% do 70%
Ocena dostateczny (3,0) – od 60% do 65%
Ocena niedostateczny (2,0) – poniżej 60%
Wagi dla oceny końcowej
1. Badanie fokusowe (ćwiczenie zaliczeniowe) – 20%
2. Projekt badawczy (analiza w Atlas.ti) – 80%
Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej z przedmiotu jest:
a) spełnienie kryterium obecności,
b) oddanie i zaliczenie badania fokusowego,
c) uzyskanie co najmniej oceny dostatecznej (≥60%) z projektu badawczego.
Praktyki zawodowe
Nie dotyczy.
Literatura
Moduł I. Teoretyczne i metodologiczne podstawy analizy danych jakościowych
1.1. Ogólne podstawy metodologii badań jakościowych
1. Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.) (2010), Metody badań jakościowych, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
2. Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.) (2010), Metody badań jakościowych, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
3. Jemielniak D. (red.) (2012), Badania jakościowe. Podejścia i teorie, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
4. Jemielniak D. (red.) (2012), Badania jakościowe. Metody i narzędzia, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
5. Maison D. (2010), Jakościowe metody badań marketingowych. Jak zrozumieć konsumenta, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
6. Maison D., Noga-Bogomilski A. (red.) (2007), Badania marketingowe. Od teorii do praktyki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
7. Mayntz R., Holm K., Hübner P. (1985), Wprowadzenie do metod socjologii empirycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
8. Silverman D. (2012), Prowadzenie badań jakościowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
1.2. Organizacja i praktyka prowadzenia badań jakościowych
1. Brosz M. (2014), Badanie jakościowe w warunkach niedoszacowania czasu – czyli o konieczności „podążania na skróty”, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 10, Nr 2, s. 40–58.
2. Maison D. (2001), Zogniskowane wywiady grupowe. Jakościowa metoda badań marketingowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
3. Męcfal S. (2012), Problemy badań terenowych – wybrane kwestie metodologiczne, praktyczne oraz etyczne przy badaniu zjawisk „trudnych”, „Przegląd Socjologiczny”, t. 61, Nr 1, s. 155–178.
4. Sztompka P., Bogunia-Borowska M. (red.) (2012), Fotospołeczeństwo. Antologia tekstów z socjologii wizualnej, Wydawnictwo Znak, Kraków.
1.3. Etyka, anonimizacja i prawne aspekty badań jakościowych
1. Andrejuk K. (2014), Prawne i etyczne aspekty archiwizacji badań socjologicznych, „Studia Socjologiczne”, Nr 3(214), s. 203–220.
2. Ellis C. (2025), Wyjawianie sekretów, ujawnianie życia. Etyka relacyjna w badaniach z osobami bliskimi, [w:] K. Piotrowski, K. Rożniatowska (red.), Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje, Universitas, Kraków.
3. Kałwak W., Opoczyńska-Morasiewicz M. (2025), Z powrotem do człowieka – wymiar etyczny i wymiar epistemologiczny koncentracji na jednostce w badaniach jakościowych, [w:] K. Piotrowski, K. Rożniatowska (red.), Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje, Universitas, Kraków.
4. Męcfal S. (2020), Analiza praktyk anonimizacji danych w polskich jakościowych badaniach socjologicznych na tle literatury przedmiotu oraz zasad etyczno-prawnych, „Przegląd Socjologiczny”, t. 69, Nr 3, s. 59–84.
5. Morrow V. (2025), Etyka badań społecznych z udziałem dzieci i rodziców w młodym wieku: doświadczenia praktyczne, [w:] K. Piotrowski, K. Rożniatowska (red.), Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje, Universitas, Kraków.
6. Nóżka M., Gajda K. (2025), Podejście oparte na lojalności w badaniach jakościowych. Rzecz o niestygmatyzowaniu w dążeniu do etycznych standardów w relacjach badający–badani, [w:] K. Piotrowski, K. Rożniatowska (red.), Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje, Universitas, Kraków.
7. Palska H. (2005), O potrzebie ochrony danych jakościowych. Z doświadczeń socjologa-humanisty, „ASK. Społeczeństwo, Badania, Metody”, Nr 14, s. 7–17.
8. Rogowski Ł. (2019), Etyka zarządzania wizualnością: tworzenie i funkcjonowanie baz danych wizualnych, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 63, Nr 1, s. 27–43.
9. Życzyńska-Ciołek D. (2025), Archiwizacja i udostępnianie danych jakościowych z badań społecznych: wybrane aspekty etyczne, [w:] K. Piotrowski, K. Rożniatowska (red.), Etyczny wymiar jakościowych badań społecznych. Doświadczenia, dylematy, refleksje, Universitas, Kraków, s. 265–291.
1.4. Archiwizacja, digitalizacja i ponowne wykorzystanie danych jakościowych
1. Cisek S. (2014), Archiwa jakościowych danych badawczych w Internecie, [w:] A. Korycińska-Huras, M. Janiak (red.), Komunikacja naukowa w środowisku cyfrowym. Badania, zasoby, użytkownicy, SBP, Warszawa, s. 68–80.
2. Filipkowski P. (2005), Po co archiwizować dane jakościowe i jak robią to inni, „ASK. Społeczeństwo, Badania, Metody”, Nr 14, s. 31–52.
3. Kajta J., Mrozowicki A. (2014), Strategie życiowe robotników po 1989 roku – praktyczne i etyczne wyzwania archiwizacji kolekcji danych biograficznych, „Studia Socjologiczne”, Nr 3(214), s. 239–255.
4. Kalinowska K. (2019), Humaniści wobec procesów digitalizacji. Dylematy, obawy, bariery w pracy z danymi zastanymi, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 63, Nr 1, s. 7–25.
5. Karkowska M. (2014), Badacz w archiwum danych jakościowych, [w:] Historia mówiona w kręgu nauk humanistycznych i społecznych, s. 225–240.
6. Karkowska M. (2015), Europejskie archiwa danych jakościowych, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 59, Nr 3, s. 123–138.
7. Kaźmierska K. (2014), Autobiograficzny wywiad narracyjny – kwestie etyczne i metodologiczne w kontekście archiwizacji narracji, „Studia Socjologiczne”, Nr 3(214), s. 221–238.
8. Kościański A. (2005), Archiwum społecznych danych jakościowych: potrzeby, kontrowersje, propozycje praktyczne, „ASK. Społeczeństwo, Badania, Metody”, Nr 14, s. 19–29.
9. Niedbalski J., Ślęzak I. (2016), Etyczne, metodologiczne i techniczne aspekty upowszechniania i archiwizacji danych jakościowych, „Roczniki Nauk Społecznych”, t. 8(44), Nr 2, s. 223–241.
10. Piskorz-Ryń A. (2023), Ponowne wykorzystywanie danych badawczych, „Forum Prawnicze”, Nr 4(78), s. 3–12.
11. Straczuk J., Filipkowski P. (2014), Archiwizacja danych jakościowych. Wprowadzenie, „Studia Socjologiczne”, Nr 3(214), s. 161–167.
12. Wróblewski F. (2019), Archiwa a etnografia, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 63, Nr 1, s. 45–67.
Moduł II. Procedury i techniki analizy danych jakościowych
2.1. Metody, procedury i techniki analizy oraz interpretacji danych jakościowych
1. Bohnsack R. (2004), Dyskusja grupowa – teoria i praktyka rekonstrukcji kolektywnych wzorów orientacji, [w:] S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie doświadczania. Metoda interpretacji dokumentarnej, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław.
2. Bohnsack R. (2004), Metoda dokumentarna – od koniunktywnego zrozumienia do socjogenetycznej interpretacji, [w:] S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie doświadczania. Metoda interpretacji dokumentarnej, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław.
3. Charmaz K. (2009), Teoria ugruntowana, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
4. Filipkowski P. (2015), Archiwizacja, reanaliza, rewizyta. O nowych pojęciach i nowych podejściach w badaniach jakościowych, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 59, Nr 3, s. 3–30.
5. Karkowska M., Bielińska M. (2019), Po co nam „stare wywiady”? O ponownym wykorzystaniu danych z badań jakościowych (rewizytach, reanalizach i nie tylko), „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 15, Nr 2, s. 12–39.
6. Krzychała S. (2004), Dokumentarna interpretacja tekstu – od samobieżnego toku dyskusji do refleksywnej interpretacji dyskursu, [w:] S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie doświadczania. Metoda interpretacji dokumentarnej, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław.
7. Lewandowska A. (2021), Saving face – conversation analysis of a television programme dedicated to plastic surgery addiction, „Przegląd Socjologiczny”, t. 70, Nr 2, s. 103–127.
8. Lisowska-Magdziarz M. (2004), Analiza zawartości mediów. Przewodnik dla studentów. Wersja 1.1, Uniwersytet Jagielloński, Kraków.
9. Mandes S., Karlińska A. (2024), W stronę nowej metodologii analizy treści. Podobieństwa i różnice pomiędzy modelowaniem tematycznym i jakościową analizą treści, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 20, Nr 4, s. 118–143.
10. Mazurek M. (2015), Rewizyta etnograficzna. Jak się wytwarza wiedzę socjologiczną, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 59, Nr 3, s. 31–62.
11. Nentwig-Gesemann I. (2004), Tworzenie typologii – w stronę wielowymiarowej rekonstrukcji przestrzeni doświadczenia, [w:] S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie doświadczania. Metoda interpretacji dokumentarnej, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław.
12. Nohl A.-M. (2004), Analiza komparatywna – w stronę fundamentalnej zasady interpretacji dokumentarnej, [w:] S. Krzychała (red.), Społeczne przestrzenie doświadczania. Metoda interpretacji dokumentarnej, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław.
13. Orzechowski P. (2022), Niestandardowa analiza minigrupy fokusowej i triady na przykładzie społeczności wielowyznaniowej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 18, Nr 2, s. 26–53.
14. Palska H. (1999), Badacz społeczny wobec tekstu. Niektóre problemy analizy jakościowej w socjologii i teorii literatury, [w:] H. Domański, K. Lutyńska, W. Rostocki (red.), Spojrzenie na metodę. Studia z metodologii badań socjologicznych, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
15. Rancew-Sikora D. (2013), Dyskurs i interakcja – problem trafnego wyboru kontekstu do interpretacji rozmów, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 9, Nr 1, s. 12–31.
16. Rancew-Sikora D. (2015), Opowiadanie w społecznym układzie stołu. Analiza konwersacyjna spotkań rodzinnych, „Studia Humanistyczne AGH”, t. 14, Nr 1, s. 25–43.
17. Rose G. (2010), Interpretacja materiałów wizualnych. Krytyczna metodologia badań nad wizualnością, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
18. Silverman D. (2012), Interpretacja danych jakościowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
19. Stachowiak J. (2023), Od tłumacza: psychologia dyskursowa i jej język, „Przegląd Socjologiczny”, t. 72, Nr 2, s. 9–15.
20. Stubbe M., Lane C., Hilder J., Vine E., Vine B., Marra M., Holmes J., Weatherall A. (2013), Interakcja w miejscu pracy z perspektywy kilku podejść dyskursywnych, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 9, Nr 1, s. 112–151.
21. Tomanek K. (2024), O „subtelnościach” metod oceny wydźwięku wypowiedzi pisanych. Porównanie trzech podejść w analizie sentymentu, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 20, Nr 4, s. 68–97.
22. Wodak R., Krzyżanowski M. (red.) (2011), Jakościowa analiza dyskursu, Oficyna Wydawnicza Łośgraf, Warszawa.
2.2. Transkrypcja danych jakościowych – podstawy metodologiczne, systemy notacji i standardy
1. Bielecka-Prus J. (2015), Transkrypcja jako działanie interpretacyjne, „Rocznik Lubuski”, t. 41, Nr 1, s. 41–54.
2. Bucholtz M. (2000), The politics of transcription, „Journal of Pragmatics”, t. 32, Nr 10, s. 1439–1465.
3. Bucholtz M. (2007), Variation in transcription, „Discourse Studies”, t. 9, Nr 6, s. 784–808.
4. Davidson C. (2009), Transcription: Imperatives for Qualitative Research, „International Journal of Qualitative Methods”, t. 8, Nr 2, s. 35–52.
5. Du Bois J.W. (1991), Transcription design principles for spoken discourse research, „Pragmatics”, t. 1, Nr 1, s. 71–106.
6. Ehlich K. (1993), HIAT – A Transcription System for Discourse Data, [w:] J.A. Edwards, M.D. Lampert (red.), Talking Data: Transcription and Coding in Discourse Research, Lawrence Erlbaum Associates, Hillsdale, s. 123–148.
7. Ehlich K., Rehbein J. (1976), Halbinterpretative Arbeitstranskriptionen (HIAT), „Linguistische Berichte”, Nr 45, s. 21–41.
8. Ehlich K., Rehbein J. (1979), Erweiterte halbinterpretative Arbeitstranskriptionen (HIAT 2): Intonation, „Linguistische Berichte”, Nr 59, s. 51–75.
9. International Organization for Standardization (2016), ISO 24624:2016. Language resource management — Transcription of spoken language, ISO, Geneva.
10. Jefferson G. (1996), A case of transcriptional stereotyping, „Journal of Pragmatics”, t. 26, Nr 2, s. 159–170.
11. Jefferson G. (2004), Glossary of transcript symbols with an introduction, [w:] G.H. Lerner (red.), Conversation Analysis: Studies from the First Generation, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam–Philadelphia, s. 13–31.
12. Lapadat J.C. (2000), Problematizing transcription: Purpose, paradigm and quality, „International Journal of Social Research Methodology”, t. 3, Nr 3, s. 203–219.
13. Majewska-Tworek A., Zaśko-Zielińska M. (2020), Funkcjonalny opis transkrypcji jako wstępnego etapu analizy danych mówionych, „Oblicza Komunikacji. Fascinatio Studiorum Linguarum”, Nr 12, s. 47–62.
14. Mela M., Schulte V. (2016), Jak piękny jest ludzki głos! Techniki wizualizacji, mierzenia i deskrypcji ludzkiego głosu, „Lingwistyka Stosowana”, t. 19, Nr 4, s. 91–103.
15. Mergenthaler E., Stinson C. (1992), Psychotherapy Transcription Standards, „Psychotherapy Research”, t. 2, Nr 2, s. 125–142.
16. Mondada L. (2018), Multiple Temporalities of Language and Body in Interaction: Challenges for Transcribing Multimodality, „Research on Language and Social Interaction”, t. 51, Nr 1, s. 85–106.
17. O’Connell D.C., Kowal S. (1994), Some current transcription systems for spoken discourse: A critical analysis, „Pragmatics”, t. 4, Nr 1, s. 81–107.
18. O’Connell D.C., Kowal S. (1999), Transcription and the Issue of Standardization, „Journal of Psycholinguistic Research”, t. 28, Nr 2, s. 103–120.
19. O’Connell D.C., Kowal S. (2000), Are transcripts reproducible?, „Pragmatics”, t. 10, Nr 2, s. 247–269.
20. O’Connell D.C., Kowal S. (2022), Transcription systems for spoken discourse, [w:] J. Verschueren, J.-O. Östman (red.), Handbook of Pragmatics: Manual, wyd. 2, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam–Philadelphia, s. 1839–1851.
21. Poland B.D. (1995), Transcription Quality as an Aspect of Rigor in Qualitative Research, „Qualitative Inquiry”, t. 1, Nr 3, s. 290–310.
22. Psathas G., Anderson T. (1990), The ‘practices’ of transcription in conversation analysis, „Semiotica”, t. 78, Nr 1–2, s. 75–100.
23. Rogoziński Ł., Zarzeczny G. (2012), Adapting GAT2 conventions for the transcription of spoken Polish as part of the GeWiss project, „Studia Linguistica”, t. 31, s. 69–78.
24. Romero C., O’Connell D.C., Kowal S. (2002), Notation systems for transcription: An empirical investigation, „Journal of Psycholinguistic Research”, t. 31, Nr 6, s. 619–631.
25. Selting M., Auer P., Barth-Weingarten D., Bergmann J., Bergmann P., Birkner K., Couper-Kuhlen E. i in. (2011), A system for transcribing talk-in-interaction: GAT 2, tłumaczenie i adaptacja na język angielski: E. Couper-Kuhlen, D. Barth-Weingarten, „Gesprächsforschung – Online-Zeitschrift zur verbalen Interaktion”, t. 12, s. 1–51.
Moduł III. Komputerowo wspomagana analiza danych jakościowych (CAQDAS i metody cyfrowe)
1. Bryda G. (2014), CAQDAS a badania jakościowe w praktyce, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 10, Nr 2, s. 12–38.
2. Bryda G. (2024a), Cyfrowa socjologia jakościowa. Odkrywanie językowego obrazu świata życia codziennego, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
3. Bryda G. (2024b), Wprowadzenie. Metody humanistyki cyfrowej w socjologii jakościowej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 20, Nr 4, s. 6–17.
4. Cichocki P., Baranowski M. (2024), Modelowanie tematyczne w socjologii na przykładzie dobrobytu społecznego: wyzwania metodologiczne i komponent ludzki, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 20, Nr 4, s. 98–117.
5. Friese S. (2016), CAQDAS and Grounded Theory Analysis, MMG Working Paper 16/07.
6. Friese S. (2019), Qualitative Data Analysis with ATLAS.ti, wyd. 3, Sage, London.
7. MacWhinney B. (2019), Understanding spoken language through TalkBank, „Behavior Research Methods”, t. 51, Nr 4, s. 1919–1927.
8. Niedbalski J. (2014), CAQDAS – nowoczesne narzędzia wspomagania komputerowego w badaniach jakościowych. Od redaktora, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 10, Nr 2, s. 6–11.
9. Niedbalski J. (2014), Zastosowanie oprogramowania Atlas.ti i NVivo w realizacji badań opartych na metodologii teorii ugruntowanej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 10, Nr 2, s. 60–80.
10. Paprocka-Piotrowska U. (2009), Transkrypcja, kodowanie i analiza danych językowych w systemie CHILDES, „Neofilolog”, Nr 32, s. 163–176.
11. Schmidt T. (2011), A TEI-based Approach to Standardising Spoken Language Transcription, „Journal of the Text Encoding Initiative”, Nr 1.
12. Schmidt T., Wörner K. (2009), EXMARaLDA – creating, analysing and sharing spoken language corpora for pragmatic research, „Pragmatics”, t. 19, Nr 4, s. 565–582.
13. Tomanek K. (2017), Metodyka dla analizy treści w projektach stosujących techniki text mining i rozwiązania CAQDAS piątej generacji, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 13, Nr 2, s. 128–143.
14. Troszyński M. (2024), Badania dyskursu wspomagane korpusowo (CADS) jako wsparcie jakościowej analizy treści. Studium przypadku wykorzystania programu SketchEngine w badaniach dyskursu, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 20, Nr 4, s. 44–67.
15. Zieleńska M., Płatek D., Hubar-Kołodziejczyk P., Karlińska A. (2025), Wyzwania i potencjał analiz cyfrowych dużych zbiorów danych tekstowych w badaniach społecznych na przykładzie przygotowania korpusu dokumentów unijnych dotyczących ubóstwa i wykluczenia społecznego z lat 2001–2021, „Studia Socjologiczne”, Nr 3, s. 73–104.
|
W cyklu 2025/26_Z:
Literatura obowiązkowa: Literatura uzupełniająca: |
Uwagi
|
W cyklu 2026/27_Z:
Informacja dotycząca bezpieczeństwa uczestników zajęć Ze względu na nieprzewidywalność nagłych zdarzeń prowadzący będzie wdzięczny za dobrowolne przekazanie informacji, które mogą mieć znaczenie przy udzielaniu pierwszej pomocy przedmedycznej. Nie ma potrzeby podawania diagnozy ani szczegółowych danych medycznych – wystarczy informacja istotna dla właściwego postępowania w sytuacji nagłej. |
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: