Asystent rodziny-wybrane zagadnienia pomocowe i terapeutyczne WSE-PS-ARWZPiT

Przedmiot „Asystent rodziny – wybrane zagadnienia pomocowe i terapeutyczne” jest konwersatorium (30 godzin, 3 ECTS) realizowanym na II roku studiów I stopnia na kierunku praca socjalna. Otwiera ścieżkę „Pomoc rodzinie z elementami terapii” i przygotowuje do metodycznej pracy z rodzinami przeżywającymi trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. Kontynuacją przedmiotu jest „Pomoc rodzinie z dysfunkcjami z elementami terapii” w semestrze 6.

Celem zajęć jest przekazanie wiedzy o rodzinie jako systemie i o miejscu asystenta rodziny w systemie wspierania rodziny, a także rozwinięcie umiejętności diagnozy rodziny, planowania pracy i stosowania wybranych technik pomocowych. Ważnym celem jest również kształtowanie postawy etycznej, gotowości do współpracy interdyscyplinarnej oraz świadomości granic roli asystenta.

Treści programowe obejmują trzy bloki.

Pierwszy blok wprowadza podstawy. Studenci poznają systemowe rozumienie rodziny: całościowość, cyrkularność, homeostazę, granice, podsystemy i cykl życia rodziny. Omawiane są podstawy prawne pracy asystenta: ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz ustawa „Za życiem”. Zajęcia obejmują też kwalifikacje, zadania, uprawnienia i warunki zatrudnienia asystenta, przebieg pracy z rodziną i jej dokumentowanie. Studenci ćwiczą diagnozę sytuacji rodziny z wykorzystaniem wywiadu, obserwacji, genogramu i ekomapy oraz opracowanie planu pracy z celami, działaniami i wskaźnikami zmiany.

Drugi blok dotyczy metod. Studenci poznają zasady budowania relacji pomocowej i pracy z oporem, podstawy dialogu motywującego oraz podejścia skoncentrowanego na rozwiązaniach (pytanie o cud, pytania o wyjątki, skalowanie). Omawiane są sposoby wspierania kompetencji rodzicielskich oraz rola asystenta wobec rodziny w kryzysie.

Trzeci blok poświęcony jest pracy z rodzinami w szczególnych sytuacjach: doświadczającymi przemocy domowej (procedura „Niebieskie Karty”, zespół interdyscyplinarny), z problemem uzależnienia i współuzależnienia, z osobą z niepełnosprawnością lub chorobą psychiczną, żyjącymi w ubóstwie i bezradności oraz z rodziną dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej. Zajęcia zamykają tematy współpracy interdyscyplinarnej, granic roli asystenta i dylematów etycznych, a także higieny pracy: zapobiegania wypaleniu, superwizji i samoopieki.

Zajęcia mają charakter aktywny. Wykorzystywane są dyskusja moderowana, analiza studiów przypadku, praca w małych grupach, symulacje i odgrywanie ról, ćwiczenia z narzędziami diagnostycznymi oraz analiza aktów prawnych. Omawiane przypadki są fikcyjne lub całkowicie zanonimizowane.

Po zaliczeniu przedmiotu student:
– zna rodzinę jako system i mechanizmy powstawania dysfunkcji (PS1_W07);
– zna sieć instytucji wsparcia oraz podstawy prawne i zadania asystenta rodziny (PS1_W14);
– rozpoznaje i interpretuje problemy rodziny z użyciem narzędzi diagnostycznych (PS1_U01);
– opracowuje plan pracy z rodziną (PS1_U07);
– stosuje w symulacji elementy dialogu motywującego i podejścia skoncentrowanego na rozwiązaniach (PS1_U10);
– jest gotów do współpracy z rodziną i specjalistami z poszanowaniem granic swojej roli (PS1_K10).

Warunkiem zaliczenia na ocenę jest uzyskanie co najmniej 51% z każdego składnika: studium przypadku z diagnozą rodziny i planem pracy, z prezentacją (50%), kolokwium pisemnego (30%) oraz aktywności na zajęciach wraz z autorefleksją pisemną (20%). Obecność na zajęciach jest obowiązkowa; dopuszczalne są dwie nieobecności.

Wymagania wstępne: zaliczone przedmioty I roku, zwłaszcza „Wprowadzenie do pracy socjalnej”, „Psychologia rozwoju człowieka”, „Pomoc społeczna” i „Obszary wykluczenia społecznego”.