Biologiczne podstawy zachowania WPS-NPS-BPZ

Celem wykładu jest ukazanie biologicznych podstaw ludzkiego zachowania w świetle aktualnych badań z zakresu etologii, socjobiologii, psychofizjologii i psychologii ewolucyjnej, a także genetyki behawioralnej. Problematyka wykładu koncentruje się na wyjaśnieniu biologicznych źródeł ludzkiej natury oraz funkcji mechanizmów psychologicznych, rozumianych jako adaptacje psychiczne, rozwiązujące problemy z zakresu:
(1) przetrwania (np. wybór pożywienia, preferencje dotyczące miejsca schronienia, walka z drapieżnikami i innymi zagrożeniami);
(2) życia płciowego i reprodukcji (np. kobiece i męskie strategie dobory partnera do związku trwałego i przelotnego, przywiązanie, zazdrość o partnera seksualnego);
(3) rodzicielstwa (np. znaczenie ojca i matki dla przetrwania i rozwoju potomstwa, zdolność dzieci do przekształcania opieki rodzicielskiej w sukces reprodukcyjny, konflikt między rodzicami a potomstwem);
(4) pokrewieństwa (np. prawo Hamiltona i jego implikacje);
(5) życia w grupie (np. altruizm i zachowania pomocne, agresja i wojna).

E-Learning

E-Learning (pełny kurs)

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Jarosław Jastrzębski

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

Wykład, 30 godzin, 4 ECTS: - udział w wykładzie: 30 godzin; - samodzielne opracowwywanie materiałów obejmujących program: 30; - przygotowanie do wykładu/ lektura tekstów: 28 godzin; - przygotowanie do egzaminu – 30 godzin; - udział w zaliczeniach poza zajęciami: 2 godziny;

Poziom przedmiotu

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

PS_W04; PS_WO7

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza z biologii na poziomie szkoły ponadpodstawowej.

Efekty uczenia się

PS_W04 - zna i rozumie rolę procesów psychicznych oraz prawa ich rozwoju.
WIEDZA:
- Trafnie identyfikuje, charakteryzuje, definiuje, klasyfikuje i dobiera (w zależności od analizowanego problemu) pojęcia, mechanizmy i procesy z zakresu etologii, socjobiologii, psychofizjologii, psychologii ewolucyjnej i genetyki behawioralnej, umożliwiające mu/jej wyjaśnianie przyczyn ludzkich zachowań w kontekście adaptacji psychicznych, rozumianych jako mechanizmy psychologiczne wykształcone w toku ewolucji (W1).

PS_WO7 - zna i rozumie biologiczne podstawy zachowania oraz jest wstanie rozpoznać i zinterpretować mechanizmy biologiczne leżące u podłoża procesów psychicznych.
UMIEJĘTNOŚCI:
- potrafi obiektywnie ocenić wartość poznawczą i praktyczną biologicznego podłoża życia psychicznego (U1);
- dostrzega i poprawnie interpretuje biologiczne przyczyny zarówno prawidłowych, jak i patologicznych zjawisk psychospołecznych (U2);
- poprawnie stosuje wiedzę na temat genezy procesów biologicznych, leżących u podstaw procesów psychicznych (U3);
- potrafi wykorzystać tę wiedzę w celu lepszego wyjaśniania przyczyn ludzkich zachowań (U4);
- potrafi dokonać analizy i syntezy tekstu naukowego, a także zaprezentować i omówić wybrane zagadnienia z zakresu teorii ewolucji, etologii, socjobiologii, psychofizjologii i genetyki behawioralnej w kontekście ludzkich zachowań (U5).
KOMPETENCJE:
- współpracuje z członkami mniejszych i większych zespołów, w celu przygotowania i zaprezentowania konkretnego zagadnienia (K1);
- inicjuje i moderuje dyskusję na temat prezentowanego przez siebie zagadnienia (K2);
- angażuje się w dyskusję na temat zagadnień prezentowanych przez kolegów i koleżanki z grupy (K3);
- akceptuje wieloczynnikowe podłoże życia psychicznego i potrafi poddać refleksyjnej ocenie wkład czynników (uwarunkowań) biologicznych (K4);
- potrafi uzasadnić dążenie do holistycznego rozumienia życia psychicznego (K5).

Kryteria oceniania

Podstawą oceny z wykładu jest egzamin. Egzamin ma formę pisemną i polega na udzieleniu odpowiedzi na 2 spośród 3 pytań, w czasie nie dłuższym niż 30 minut. Maksymalnie można zdobyć 2 punkty.
Ocena niedostateczna (2) = mniej niż 1 pkt - udzielane przez studenta odpowiedzi są błędne lub niekompletne, nie potrafi wykorzystać zdobytej podczas zajęć wiedzy do wyjaśnienia przyczyn konkretnych ludzkich zachowań i/ lub zjawisk psychospołecznych;
Ocena dostateczna (3) = 1 pkt - student operuje wiedzą ze zrozumieniem tylko w pewnym wąskim zakresie (około 60%), ale potrafi ją poprawnie wykorzystać do wyjaśnienia tylko niektórych przyczyn ludzkich zachowań i/ lub zjawisk psychospołecznych;
Ocena dostateczna plus (3,5) = 1,25 pkt - student operuje wiedzą ze zrozumieniem w nieco szerszym zakresie (około 70%) i potrafi ją poprawnie wykorzystać do wyjaśnienia przyczyn nieco większej liczby ludzkich zachowań i/ lub zjawisk psychospołecznych;
Ocena dobra (4) = 1,5 pkt - student operuje ze zrozumieniem dość szerokim zakresem wiedzy (około 80%) i potrafi wykorzystać tę wiedzę do wyjaśnienia przyczyn ludzkich zachowań i/ lub zjawisk psychospołecznych;
Ocena dobra plus (4,5) = 1,75 pkt - student operuje ze zrozumieniem wiedzą w szerokim zakresie (około 90%) i potrafi wykorzystać tę wiedzę do wyjaśnienia przyczyn ludzkich zachowań i/ lub zjawisk psychospołecznych;
Ocena bardzo dobra (5) = 2 pkt - student operuje ze zrozumieniem pełnym zakresem wiedzy i potrafi w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny ludzkich zachowań i/ lub zjawisk psychospołecznych.

Literatura

Literatura podstawowa:
Buss D. M. (2001). Psychologia ewolucyjna. Gdańsk: GWP.
Dunbar, R. (2016). Człowiek. Biografia. Kraków: Copernicus Center Press.
Dzik, J. (2021). Ewolucja. Twórcza moc selekcji. Warszawa: Wydawnictwa UW.
Pawłowski, B. (2010). Biologia atrakcyjności człowieka. Warszawa: Wydawnictwa UW
Plomin, R. (2020). Matryca. Jak DNA programuje nasze życie. Kraków: Copernicus Center Press.

Literatura uzupełniająca:
Arzt V., Birmelin I. (2001). Takie jak my. Czy zwierzęta mają świadomość. Warszawa: Bertelsman Media Sp. Zoo.
Buss, D. M. (2014). Zazdrość. Niebezpieczna namiętność. Gdańsk: GWP.
De Catanzaro, D. A. (2003). Motywacje i emocje. Poznań: Zysk i S-ka.
De Waal, F. (2013). Małpy i filozofowie. Skąd pochodzi moralność. Copernicus Center Press.
Diamond, J. (2019). Trzeci szympans. Kraków: Copernicus Center Press.
Etcoff N. (2002). Przetrwają najpiękniejsi. Warszawa: Cis; WAB.
Everrett D. L. (2019). Jak powstał język. Historia największego wynalazku ludzkości. Warszawa: Prószyński i S-ka.
Fisher, H. (2016). Anatomia miłości. Nowe spojrzenie. Poznań: Rebis.
Gazzaniga, M. S. (2020). Instynkt świadomości. Jak z mózgu wyłania się umysł? Sopot: Smak słowa.
Goodall J. (2019). Przez dziurkę od klucza. Warszawa: Prószyński i S-ka.
Greszta, E., Jastrzębski, J., Izdebski, Z., Kowalska-Dąbrowska, M., Januszkiewicz, A. (2016). Attachment style, love components and sociosexual orientation of men and women in different types of heterosexual relationships. Polskie Forum Psychologiczne, 21(4), 490-513.
Hammer, D., Copeland, P. (2002). Geny a charakter. Warszawa: CiS.
Jastrzębski, J., Drążdżewska, A., Nazarowicz, M., Przybysz, N. (2016). Rodzaj doświadczanych emocji a zachowania wiążące w romantycznych związkach kobiet I mężczyzn w średniej dorosłości. Fides et Ratio, 28(4), 90-117.
Kalat, J. (2006). Biologiczne podstawy psychologii. Warszawa: PWN.
Łukasik, A., Marzec, M., Jastrzębski, J. (2015). Prekultura – kultura u zwierząt. Fides et Ratio, 24(4), s.145-156.
Marzec, M., Łukasik, A., Jastrzębski, J. (2014). Orientacja socjoseksualna a taktyki utrzymania partnera w związku długotrwały. Fides et Ratio, 20(4), 196-221.
Miller. G. (2004). Umysł w zalotach. Jak wybory seksualne kształtowały naturę człowieka. Poznań: Rebis;
Oniszczenko, W. (2002). Geny i środowisko a zachowanie. Warszawa: PWN.
Plomin, R, DeFries, J. C, McClearn, G. E., McGuffin, P. (2001). Genetyka zachowania. Warszawa: PWN.
Press.
Ridley M. (2000). Czerwona królowa. Poznań: Rebis;
Ridley, M. (2001). Genom. Poznań: Rebis
Ryan, F. (2017). Tajemniczy świat genomu ludzkiego. Warszawa: Prószyński i S-ka.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WPS-NPS-BPZ w USOSweb