Podstawy ustroju Rzeczypospolitej Polskiej WP-SPM-1-PURP

Przedmiot poświęcony jest analizie podstaw ustroju konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej oraz funkcjonowaniu najważniejszych instytucji państwowych. W ramach wykładu omawiane są historyczne uwarunkowania rozwoju polskiego ustroju politycznego, podstawowe zasady ustrojowe wyrażone w Konstytucji RP, konstytucyjny status jednostki oraz system źródeł prawa. Szczególna uwaga poświęcona jest zasadom demokratycznego państwa prawnego, suwerenności Narodu, podziału i równowagi władz, ochrony praw i wolności człowieka oraz funkcjonowaniu mechanizmów demokracji przedstawicielskiej i bezpośredniej.

W dalszej części zajęć analizowane są kompetencje i organizacja naczelnych organów państwa, w tym władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, a także funkcjonowanie samorządu terytorialnego, organów kontroli państwowej i ochrony prawa. Omówione zostają również zagadnienia związane z działalnością partii politycznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, systemem wyborczym oraz stanami nadzwyczajnymi. Przedmiot umożliwia zrozumienie zasad funkcjonowania współczesnego państwa, znaczenia Konstytucji RP w systemie prawa oraz kierunków ewolucji polskiego systemu politycznego. Wiedza uzyskana w trakcie wykładu stanowi podstawę do dalszego studiowania prawa publicznego, prawa konstytucyjnego oraz zagadnień ustrojowych odnoszących się do funkcjonowania państwa w środowisku międzynarodowym.

W cyklu 2025/26_Z:

1. Ewolucja ustroju politycznego państwa w dziejach Polski.
2. Zasady ustroju państwa politycznego RP (dobro wspólne, pomocniczość, suwerenność narodu, legalizm, podział i
równoważenia się władz, zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej).
3. Konstytucyjny status jednostki (podmioty i adresaci praw człowieka, godność człowieka, wolność, równość i zakaz
dyskryminacji, ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych praw człowieka, środki ochrony praw człowieka, obowiązki).
4. Konstytucja i konstytucyjny system źródeł prawa.
5. System wyborczy. Instytucje demokracji (semi)bezpośredniej.
6. Partie polityczne (pojęcie, podstawy prawne, finansowanie). Organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Lobbing.
7. Władza ustawodawcza.
8. Władza wykonawcza. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
9. Władza wykonawcza. Rada Ministrów.
10. Sądy (Krajowa Rada Sądownictwa, sędziowie, sądy, Sąd Najwyższy, sądownictwo administracyjne). Prokuratura.
11. Trybunały (Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu).
12. Samorząd terytorialny oraz samorząd nieterytorialny.
13. Organy kontroli państwowej i ochrony prawa (Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Najwyższa Izba
Kontroli, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji). Bank Centralny i Rada Polityki Pieniężnej.
14. Sytuacje szczególnych zagrożeń dla państwa. Stany nadzwyczajne.
15. Tendencje ewolucji polskiego systemu politycznego. Podsumowan

Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się

nauki prawne

E-Learning

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Bogumił Szmulik

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

W cyklu 2025/26_Z:

3 pkt ECTS= 30 h udział w wykłądzie, 60 praca własna przygotowanie do egzaminu

W cyklu 2026/27_Z:

3ECTS=75h Udział w wykładach – 30 godz. Studiowanie literatury przedmiotu oraz materiałów wskazanych przez prowadzącego – 15 godz. Analiza Konstytucji RP oraz aktów prawnych związanych z ustrojem państwa – 10 godz. Przygotowanie do egzaminu końcowego – 20 godz.

Poziom przedmiotu

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

SPM1_W01, SPM1_W02, SPM1_W03.

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Przedmiot nie wymaga wcześniejszej wiedzy specjalistycznej z zakresu prawa konstytucyjnego ani prawa publicznego. Od studenta oczekuje się podstawowej wiedzy o społeczeństwie, państwie oraz funkcjonowaniu instytucji publicznych, a także umiejętności analizy tekstów i formułowania prostych wypowiedzi dotyczących zagadnień społecznych, politycznych i prawnych. Przedmiot ma charakter wprowadzający i stanowi podstawę do dalszego studiowania prawa konstytucyjnego, prawa publicznego oraz problematyki ustrojowej państwa.

Efekty uczenia się

PURP_W01 – Charakteryzuje podstawowe etapy ewolucji ustroju politycznego państwa polskiego oraz ich wpływ na współczesne rozwiązania konstytucyjne. (SPM1_W02)

PURP_W02 – Wyjaśnia znaczenie podstawowych zasad ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności zasady demokratycznego państwa prawnego, suwerenności Narodu, podziału i równowagi władz oraz legalizmu. (SPM1_W02, SPM1_W03)

PURP_W03 – Charakteryzuje konstytucyjny status jednostki, w tym prawa, wolności i obowiązki człowieka oraz obywatela, a także mechanizmy ich ochrony. (SPM1_W02, SPM1_W03)

PURP_W04 – Rozróżnia źródła prawa w Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyjaśnia znaczenie Konstytucji RP w systemie prawa. (SPM1_W01, SPM1_W02)

PURP_W05 – Charakteryzuje organizację, kompetencje i wzajemne relacje pomiędzy organami władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. (SPM1_W02, SPM1_W03)

PURP_W06 – Wyjaśnia zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego, organów kontroli państwowej oraz organów ochrony prawa. (SPM1_W02, SPM1_W03)

PURP_W07 – Charakteryzuje konstytucyjne mechanizmy reagowania na sytuacje szczególnych zagrożeń dla państwa oraz wskazuje kierunki współczesnej ewolucji polskiego systemu politycznego. (SPM1_W03)

Kryteria oceniania

Ocena dostateczna (3)
Student charakteryzuje podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, wskazuje najważniejsze organy władzy publicznej oraz wyjaśnia podstawowe zagadnienia dotyczące praw i wolności jednostki. Rozpoznaje źródła prawa, podstawowe instytucje ustrojowe oraz ich funkcje w systemie państwa. Wykazuje osiągnięcie efektów SPM1_W01, SPM1_W02 i SPM1_W03 na poziomie podstawowym.

Ocena dobra (4)
Student poprawnie posługuje się terminologią z zakresu prawa konstytucyjnego, wyjaśnia zasady ustrojowe państwa, charakteryzuje kompetencje organów władzy publicznej oraz omawia relacje zachodzące między nimi. Przedstawia konstytucyjne podstawy ochrony praw jednostki, organizacji wyborów, funkcjonowania partii politycznych i organów kontroli państwowej. Wykazuje osiągnięcie efektów SPM1_W01, SPM1_W02 i SPM1_W03 na poziomie dobrym.

Ocena bardzo dobra (5)
Student szczegółowo analizuje zasady ustrojowe Rzeczypospolitej Polskiej, wyjaśnia znaczenie poszczególnych instytucji konstytucyjnych dla funkcjonowania państwa oraz porównuje ich rolę w systemie demokratycznego państwa prawnego. Trafnie interpretuje zagadnienia związane z organizacją władz publicznych, ochroną praw jednostki, funkcjonowaniem samorządu, organów kontroli państwowej oraz stanów nadzwyczajnych. Wykazuje osiągnięcie efektów SPM1_W01, SPM1_W02 i SPM1_W03 na poziomie bardzo dobrym.

Ocena 3+ oraz 4+
Oceny pośrednie przyznawane są studentom, którzy spełniają wymagania odpowiednio dla oceny 3 lub 4, wykazując jednocześnie wyższy stopień osiągnięcia efektów SPM1_W01, SPM1_W02 i SPM1_W03, jednak niewystarczający do uzyskania kolejnej pełnej oceny.

Literatura

Literatura podstawowa: 1. R. Balicki, M. Bernarczyk, O. Hałub-Kowalczyk et al, Konstytucja i prawo konstytucyjne. Zarys wykładu,
Warszawa 2021; 2. Prawo konstytucyjne. Pytania. Kazusy. Tablice. Testy, red. B. Szmulik, A. Pogłódek, Warszawa 2016; 3. Prawo
konstytucyjne, red. S. Bożyk, wyd. 4, Białystok 2019.
Literatura uzupełniająca: M. Zubik, Prawo konstytucyjne współczesnej Polski, wyd. 2, Warszawa 2021; 2. Prawo konstytucyjne, red. B.
Szmulik, Warszawa 2016; M. Granat, Prawo konstytucyjne. Pytania i odpowiedzi, wyd. 10, Warszawa 2021.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Stosunki i prawo międzynarodowe - studia stacjonarne I stopnia

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WP-SPM-1-PURP w USOSweb