Prowadzony w cyklach: 2025/26_Z, 2026/27_Z

Punkty ECTS: 4

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Prawa i Administracji

Prawo ubezpieczeń gospodarczych WP-PR-MON-PUG

Przedmiot „Prawo ubezpieczeń gospodarczych” stanowi kompleksowe studium regulacji prawnych określających zasady funkcjonowania rynku ubezpieczeniowego w Polsce oraz w Unii Europejskiej. Celem wykładu jest zapoznanie studentów zarówno z cywilnoprawnym wymiarem stosunków ubezpieczeniowych (prawo umów), jak i z publicznoprawnym reżimem nadzoru nad rynkiem finansowym (prawo instytucjonalne). Przedmiot łączy wiedzę teoretyczną z analizą praktycznych aspektów obrotu gospodarczego, przygotowując studentów do poruszania się w silnie uregulowanym sektorze usług finansowych.
Program został skonstruowany w sposób ukierunkowany na stopniowe pogłębianie wiedzy – od zagadnień ogólnych do szczegółowych instytucji prawa ubezpieczeniowego.
W pierwszej kolejności wykład wprowadza w podstawy ubezpieczeń gospodarczych, ukazując ich ewolucję, funkcje gospodarcze oraz podstawowe podziały. Wyraźnie zarysowana zostaje granica między ubezpieczeniami gospodarczymi a systemem ubezpieczeń społecznych. Studenci poznają siatkę pojęciową niezbędną do prawidłowej interpretacji przepisów prawa ubezpieczeniowego.
Centralnym punktem cywilnoprawnej części wykładu jest dogmatyka umowy ubezpieczenia (art. 805–834 k.c.) jako źródła stosunku ubezpieczenia. W tym bloku analizowana jest problematyka ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU) oraz status konsumenta na rynku usług ubezpieczeniowych, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów ochrony jego interesów jako słabszej strony stosunku prawnego. Dopełnieniem tej części jest charakterystyka reżimu ubezpieczeń obowiązkowych (m.in. ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych).
Znaczna część programu poświęcona jest ustrojowemu i instytucjonalnemu wymiarowi działalności ubezpieczeniowej. Analizowane są dopuszczalne formy prawne prowadzenia działalności przez zakłady ubezpieczeń (spółka akcyjna, towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych, spółka europejska), a także zasady dystrybucji ubezpieczeń, z wyraźnym rozróżnieniem ról, praw i obowiązków agenta oraz brokera ubezpieczeniowego. Program obejmuje ponadto zagadnienia łączenia i upadłości zakładów ubezpieczeń oraz przeniesienia portfela ubezpieczeń.
Ważnym elementem wykładu jest osadzenie polskiego rynku w kontekście międzynarodowym i unijnym. Omawiane są zasady działalności zagranicznych zakładów ubezpieczeń, ubezpieczenia transgraniczne oraz realizacja unijnych swobód przedsiębiorczości i świadczenia usług (system Wypłacalność II). Dopełnieniem obrazu rynku jest analiza instytucji ochronnych i gwarancyjnych (w tym Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i Rzecznika Finansowego) oraz nadzoru sprawowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego.
Wykład zamyka dyskusja nad ewolucją prawa ubezpieczeń gospodarczych: bieżące kierunki orzecznictwa oraz perspektywy zmian legislacyjnych na poziomie krajowym i europejskim.
Po zrealizowaniu programu student posiada gruntowną wiedzę o funkcjonowaniu rynku ubezpieczeniowego, zna zasady interpretacji postanowień umów ubezpieczenia i OWU, rozumie zasady odpowiedzialności podmiotów rynku ubezpieczeniowego oraz pozycję prawną ubezpieczającego, ubezpieczonego i poszkodowanego, a także wpływ prawa unijnego na krajowy porządek prawny i kompetencje organów nadzoru.

Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się

nauki prawne

E-Learning

W cyklu 2019/20_Z:

E-Learning (pełny kurs)

W cyklu 2020/21_Z:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

W cyklu 2025/26_Z:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

W cyklu 2026/27_Z:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Dariusz Fuchs

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

W cyklu 2025/26_Z:

Godziny zajęć (wg planu studiów) z nauczycielem 30 Konsultacje z nauczycielem 16 Praca własna studenta 74 SUMA GODZIN 120 SUMARYCZNA LICZBA PUNKTÓW ECTS DLA PRZEDMIOTU 4

W cyklu 2026/27_Z:

Udział w wykładzie: 30 h Lektura literatury przedmiotu, analiza aktów prawnych i orzecznictwa: 35 h Przygotowanie do egzaminu: 30 h Konsultacje z prowadzącym: 5 h Suma: 100 h Liczba punktów ECTS: 100 h / 25 h = 4 ECTS

Poziom przedmiotu

średnio-zaawansowany

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

PR_W02, PR_W03, PR_W04, PR_W06, PR_W07

Typ przedmiotu

W cyklu 2019/20_Z:

fakultatywny ograniczonego wyboru

W cyklu 2020/21_Z:

obowiązkowy

W cyklu 2025/26_Z:

obowiązkowy

W cyklu 2026/27_Z:

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Student powinien uprzednio zaliczyć ćwiczenia oraz zdać egzaminy z przedmiotów: Prawo cywilne – część ogólna, Prawo rzeczowe oraz Prawo cywilne – zobowiązania. Student powinien znać, rozumieć oraz posługiwać się pojęciami z zakresu części ogólnej prawa cywilnego, prawa rzeczowego oraz prawa zobowiązań; pożądana jest znajomość podstaw prawa rynku finansowego.

Efekty uczenia się

Wykład monograficzny realizuje efekty uczenia się w zakresie wiedzy.
EW1 (PR_W02) — Student wymienia i charakteryzuje źródła oraz charakter norm prawa ubezpieczeń gospodarczych w aspekcie historycznym i współczesnym, w odniesieniu do innych przedmiotów znajdujących się w programie studiów.
EW2 (PR_W03) — Student omawia proces kształtowania się norm i instytucji prawa ubezpieczeń gospodarczych w historii Polski i świata.
EW3 (PR_W04) — Student wyjaśnia strukturę, sposób powstawania oraz działania instytucji prawnych charakterystycznych dla ubezpieczeń gospodarczych, identyfikując relacje między tymi instytucjami w odniesieniu do prawa prywatnego i publicznego prawa gospodarczego.
EW4 (PR_W06) — Student klasyfikuje pojęcia i stosunki prawne w obrębie prawa ubezpieczeń gospodarczych, identyfikuje zależności między nimi oraz wymienia technologie informacyjne i systemy wyszukiwawcze służące pozyskiwaniu informacji na ich temat.
EW5 (PR_W07) — Student charakteryzuje metody i narzędzia, w tym technologie informacyjne, służące tworzeniu i interpretacji norm prawa ubezpieczeń gospodarczych.

Kryteria oceniania

Forma i warunki zaliczenia
Wykład monograficzny kończy się egzaminem pisemnym obejmującym 5 pytań opisowych lub problemowych. Warunkiem uzyskania oceny pozytywnej z egzaminu jest udzielenie poprawnych odpowiedzi na co najmniej 3 z 5 pytań. Ocena końcowa z wykładu wynika wyłącznie z wyniku egzaminu.
Ustalenie oceny: 3 odpowiedzi poprawne – ocena 3,0; 4 odpowiedzi poprawne – ocena 4,0; 5 odpowiedzi poprawnych – ocena 5,0. Oceny 3,5 oraz 4,5 wystawia się, gdy – odpowiednio – czwarta albo piąta odpowiedź jest poprawna jedynie częściowo. Mniej niż 3 odpowiedzi poprawne – ocena 2,0.
Egzamin w terminie poprawkowym odbywa się na tych samych zasadach.
Poprawność odpowiedzi oceniana jest według poniższych kryteriów odniesionych do poszczególnych efektów uczenia się.

EW1 (PR_W02)
Ocena 2,0 — Student nie posiada wiedzy o źródłach i charakterze norm prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Ocena 3,0 — Student posiada zadowalającą wiedzę o normach prawa ubezpieczeń gospodarczych, w szczególności cywilnego prawa ubezpieczeniowego, lecz nie wskazuje ich wzajemnych powiązań ani genezy.
Ocena 4,0 — Student posiada dobrą wiedzę o źródłach i charakterze norm prawa ubezpieczeń gospodarczych i potrafi powiązać ją z dorobkiem innych dyscyplin prawniczych.
Ocena 5,0 — Student posiada pogłębioną wiedzę o źródłach prawa ubezpieczeń gospodarczych, w tym o regulacjach unijnych, oraz samodzielnie ocenia ich wzajemne relacje.

EW2 (PR_W03)
Ocena 2,0 — Student nie zna procesu kształtowania się norm i instytucji prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Ocena 3,0 — Student posiada zadowalającą wiedzę o genezie i ewolucji instytucji prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Ocena 4,0 — Student posiada dobrą wiedzę o procesie kształtowania się norm i instytucji prawa ubezpieczeń gospodarczych w historii Polski i świata.
Ocena 5,0 — Student posiada pogłębioną wiedzę w tym zakresie i potrafi wskazać znaczenie rozwiązań historycznych dla obowiązującej regulacji.

EW3 (PR_W04)
Ocena 2,0 — Student nie zna instytucji prawnych charakterystycznych dla ubezpieczeń gospodarczych.
Ocena 3,0 — Student posiada zadowalającą wiedzę o instytucjach prawa ubezpieczeń gospodarczych, lecz nie wiąże jej z innymi działami prawa.
Ocena 4,0 — Student zna i rozumie podstawowe instytucje prawa ubezpieczeń gospodarczych oraz relacje między nimi w odniesieniu do prawa prywatnego i publicznego prawa gospodarczego.
Ocena 5,0 — Student posiada pogłębioną wiedzę o instytucjach prawa ubezpieczeń gospodarczych; samodzielnie analizuje ich funkcjonowanie z odwołaniem do orzecznictwa.

EW4 (PR_W06)
Ocena 2,0 — Student nie potrafi klasyfikować pojęć i stosunków prawnych prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Ocena 3,0 — Student posiada zadowalającą wiedzę o relacjach między instytucjami prawa ubezpieczeń gospodarczych i w podstawowym stopniu zna systemy informacji prawnej.
Ocena 4,0 — Student poprawnie klasyfikuje pojęcia i stosunki prawne oraz zna systemy informacji prawnej w stopniu pozwalającym na dokonywanie analizy prawnej w zakresie objętym przedmiotem.
Ocena 5,0 — Student posiada pogłębioną wiedzę w tym zakresie i biegle zna narzędzia informacji prawnej służące kompleksowej analizie prawnej.

EW5 (PR_W07)
Ocena 2,0 — Student nie zna metod i narzędzi tworzenia norm prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Ocena 3,0 — Student posiada zadowalającą wiedzę o metodach i narzędziach legislacji w prawie ubezpieczeń gospodarczych.
Ocena 4,0 — Student posiada dobrą wiedzę o metodach i narzędziach legislacji w prawie ubezpieczeń gospodarczych i potrafi wskazać tendencje de lege lata.
Ocena 5,0 — Student posiada pogłębioną wiedzę w tym zakresie i potrafi wskazać projektowane koncepcje zmian w prawie ubezpieczeń gospodarczych w ujęciu krajowym i europejskim.

Oceny 3,5 oraz 4,5 odpowiadają osiągnięciu efektu w stopniu pośrednim między poziomami opisanymi dla ocen sąsiednich.

Praktyki zawodowe

Literatura

Literatura obowiązkowa:
D. Fuchs, K. Malinowska, D. Maśniak (red.), Kontrakty w ubezpieczeniach, Wolters Kluwer, Warszawa 2020;
E. Kowalewski, Umowa ubezpieczenia, Bydgoszcz–Toruń 2002.

Literatura uzupełniająca:
E. Kowalewski, Prawo ubezpieczeń gospodarczych, Bydgoszcz–Toruń 2002 (lub wydanie nowsze);
Z. Łabno, Prawo ubezpieczeń gospodarczych, Katowice 2001;
J. Monkiewicz (red.), Podstawy ubezpieczeń, t. 1 i 2, Warszawa 2001;
A. Tadla, Umowa ubezpieczenia na życie, Warszawa 2000;
H. Ogrodnik (red.), Teoria i praktyka ubezpieczeń gospodarczych, Katowice 2000;
B. Kęszycka, Prawo ubezpieczeń gospodarczych, Poznań 1999;
M. Fras, Umowa ubezpieczenia grupowego. Aspekty prawne, Warszawa 2015.

Akty prawne (w aktualnym brzmieniu):
ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (art. 805–834);
ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;
ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych;
ustawa z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń;
ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym;
ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym;
ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej;
dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE (Wypłacalność II); dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/97 w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (IDD).

Uwagi

W cyklu 2026/27_Z:

Terminy i miejsce konsultacji podane są na stronie prowadzącego w systemie USOSweb. Bieżące informacje organizacyjne przekazywane są za pośrednictwem platformy MS Teams. Osoby, którym przyznano Indywidualną Organizację Studiów, proszone są o kontakt z prowadzącym na początku semestru.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WP-PR-MON-PUG w USOSweb