Podstawy socjologii WP-AD-1-PSoco
Podstawy socjologii to kurs wprowadzający w obszar nauk o społeczeństwie, dedykowany studentom pierwszego roku. Jego głównym zadaniem jest wykształcenie umiejętności naukowego, obiektywnego patrzenia na rzeczywistość, która otacza nas na co dzień i którą często traktujemy jako oczywistą.
Program przedmiotu obejmuje trzy główne bloki tematyczne:
Tradycja i teoria: Analiza historycznych uwarunkowań powstania socjologii oraz prezentacja klasycznych (K. Marks, M. Weber, E. Durkheim) i współczesnych teorii socjologicznych, które stanowią ramy interpretacyjne dla badaczy.
Anatomia społeczeństwa: Szczegółowe omówienie kluczowych elementów składowych rzeczywistości społecznej – od poziomu mikro (interakcje, tożsamość, socjalizacja), przez poziom mezo (grupy, organizacje, instytucje), aż po poziom makro (struktura klasowo-warstwowa, systemy władzy, kultura globalna).
Metodologia w pigułce: Prezentacja rzemiosła socjologicznego, czyli sposobów, w jakie socjologowie zbierają i weryfikują wiedzę (badania ilościowe, jakościowe, etyka badacza).
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Opis ECTS:
Udział w wykładzie: 30 h
Lektura literatury: 30 h
Przygotowanie do egzaminu: 30 h
Konsultacje / dyskurs: 10 h
Suma godzin: 100 h
1 ECTS = 25 h
Liczba ECTS: 4 x 25 h= 4 ECTS
Wiedza (Student definiuje i klasyfikuje):
EU_W01: Miejsce socjologii w systemie nauk społecznych, jej specyfikę przedmiotową i metodologiczną oraz relacje z innymi dyscyplinami.
EU_W02: Kluczowe pojęcia socjologiczne (struktura społeczna, kultura, socjalizacja, instytucja, grupa społeczna, stratyfikacja, zmiana społeczna).
EU_W03: Główne klasyczne i współczesne paradygmaty teoretyczne w socjologii.
Umiejętności (Student analizuje i wykorzystuje):
EU_U01: podstawowe kategorie teoretyczne do opisu, interpretacji i prognozowania przebiegu konkretnych procesów i zjawisk społecznych.
EU_U02: źródła problemów społecznych (np. nierówności, konfliktów) w skali mikro i makro.
EU_U03: proste hipotezy badawcze i dobierać do nich adekwatne metody oraz techniki badań socjologicznych (ilościowe i jakościowe).
Kompetencje społeczne (Student jest gotów do):
EU_K01: Krytycznej oceny własnych i cudzych opinii, przełamywania stereotypów.
EU_K02: Aktywnego i odpowiedzialnego uczestnictwa w grupach oraz instytucjach społecznych, wykazując wrażliwość na problemy otoczenia (co jest istotne w kontekście kierunku studiów.).
Kryteria oceniania
Wykład informacyjny z elementami wykładu konwersatoryjnego (prezentacje multimedialne, analiza case studies).Dyskusja dydaktyczna oparta na uprzednio przeczytanych tekstach źródłowych.
Do zaliczenia dopuszczeni są uczestnicy wykładu (nie ma warunków wstępnych do zaliczenia).
Egzamin pisemny: odpowiedź na 2 wybrane pytania otwarte w formie eseju (z podanych trzech).
Skala ocen:
85% - 100%: bardzo dobry (5.0)
69% - 84%: dobry (4.0)
51% - 68%: dostateczny (3.0)
1. WIEDZA (W) – Student definiuje i klasyfikuje
Ocena: dostateczny (3.0)
EU_W01: Definiuje socjologię jako autonomiczną naukę i wymienia dyscypliny pokrewne (np. psychologia, historia).
EU_W02: Definiuje w sposób dosłowny lub zbliżony do podręcznikowego podstawowe pojęcia (kultura, grupa, socjalizacja, instytucja).
EU_W03: Wymienia główne paradygmaty (funkcjonalizm, konflikt, interakcjonizm) i przypisuje do nich przynajmniej po jednym klasycznym autorze.
Ocena: dobry (4.0)
EU_W01: Definiuje specyfikę przedmiotową oraz metodologiczną socjologii i klasyfikuje relacje, jakie łączą ją z innymi dyscyplinami humanistycznymi i społecznymi.
EU_W02: Poprawnie definiuje i klasyfikuje struktury, instytucje i grupy społeczne według różnych kryteriów (np. grupy pierwotne vs. wtórne, instytucje totalne vs. formalne).
EU_W03: Klasyfikuje główne paradygmaty teoretyczne pod kątem poziomu analizy (mikrosocjologia vs. makrosocjologia) i definiuje ich główne założenia.
Ocena: bardzo dobry (5.0)
EU_W01: Samodzielnie i precyzyjnie definiuje granice metodologiczne socjologii oraz klasyfikuje współczesne nurty interdyscyplinarne (np. socjologia ekonomiczna, socjobiologia).
EU_W02: Wielowymiarowo definiuje złożone relacje między pojęciami (np. jak zmiana społeczna wpływa na stratyfikację) i swobodnie klasyfikuje nietypowe zjawiska strukturalne.
EU_W03: Zaawansowanie definiuje subtelne różnice między klasycznymi a współczesnymi paradygmatami (np. neomarksizm vs. klasyczna teoria konfliktu) i bezbłędnie je klasyfikuje.
2. UMIEJĘTNOŚCI (U) – Student analizuje i wykorzystuje
Ocena: dostateczny (3.0)
EU_U01: Wykorzystuje podstawowe kategorie (np. rola społeczna, norma) do opisu prostego, zadanego zjawiska z życia codziennego.
EU_U02: Pod nadzorem prowadzącego analizuje wskazane, oczywiste źródło wybranego problemu społecznego (np. ubóstwo jako źródło wykluczenia).
EU_U03: Wykorzystuje schemat opisu badawczego, aby sformułować prostą hipotezę i dobiera do niej najbardziej podstawową metodę (np. ankietę do badania opinii).
Ocena: dobry (4.0)
EU_U01: Poprawnie analizuje i wykorzystuje poznane teorie do interpretacji i próby prognozowania przebiegu procesów społecznych (np. jak proces sekularyzacji wpłynie na instytucję rodziny).
EU_U02: Samodzielnie analizuje źródła konfliktów i nierówności, wyraźnie rozróżniając czynniki w skali mikro (interakcje, uprzedzenia) i makro (system ekonomiczny, prawo).
EU_U03: Sprawnie analizuje problem badawczy, formułuje logiczne hipotezy i trafnie wykorzystuje kryteria doboru metod ilościowych lub jakościowych w zależności od celu badania.
Ocena: bardzo dobry (5.0)
EU_U01: Krytycznie analizuje wieloaspektowe procesy (np. globalną cyfryzację) i wykorzystuje konkurencyjne teorie do konstruowania zaawansowanych prognoz społecznych.
EU_U02: Dogłębnie i bezstronnie analizuje sprzężenia zwrotne między mikro- a makroźródłami problemów społecznych, dostrzegając ukryte struktury władzy i kapitału.
EU_U03: Samodzielnie analizuje metodologiczne ograniczenia badań, bezbłędnie formułuje hipotezy i wykorzystuje podejście mieszane (triangulację metod), optymalnie dobierając techniki badawcze.
3. KOMPETENCJE SPOŁECZNE (K) – Student jest gotów do:
Ocena: dostateczny (3.0)
EU_K01: Wykazuje gotowość do wysłuchania cudzych opinii bez otwartej wrogości i deklaruje chęć unikania najbardziej rażących stereotypów w dyskusji.
EU_K02: Deklaruje gotowość do podejmowania elementarnych ról w pracy grupowej i dostrzega podstawowe problemy społeczne występujące w jego najbliższym otoczeniu.
Ocena: dobry (4.0)
EU_K01: Jest gotów do rzeczowej, krytycznej oceny argumentów (własnych i cudzych) w debatach akademickich, aktywnie posługując się wiedzą naukową w celu przełamywania stereotypów.
EU_K02: Wykazuje rzeczywistą gotowość do odpowiedzialnego współdziałania w grupie projektowej, przejawiając wrażliwość i empatię wobec problemów lokalnych lub środowiskowych.
Ocena: bardzo dobry (5.0)
EU_K01: Jest w pełni gotów do permanentnej autokrytyki poznawczej; modelowo dekonstruuje stereotypy (także medialne i systemowe) i moderuje dyskusję w duchu szacunku dla pluralizmu opinii.
EU_K02: Wykazuje dojrzałą gotowość do inicjowania działań i brania pełnej odpowiedzialności za aktywność grupy, projektując rozwiązania realnie odpowiadające na zdiagnozowane problemy otoczenia (ściśle powiązane ze specyfiką studiowanego kierunku).
Literatura
Literatura podstawowa:
Szacka, Barbara. 2003. Wprowadzenie do socjologii. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Giddens, Anthony. 2006. Socjologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Domański, Henryk. 2004. Struktura społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Sztompka, Piotr, 2002. Socjologia. Analiza społeczeństwa. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Literatura dodatkowa - artykuły przesyłane studentom w ramach USOSmail.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: