Filozoficzne podstawy pedagogiki WNP-PS-FPP-C-1z

Podstawowym dla cyklu ćwiczeń pytaniem jest: „Dlaczego przyszły pedagog potrzebuje pytań filozoficznych?” W celu wspólnego szukania odpowiedzi akcentuje się zagadnienia antropologiczne w kontekście współczesnych zmian kulturowych, a punktem wyjścia do namysłu nad nimi są przemyślenia antycznego filozofa Marka Aureliusza (formuła ćwiczeń: „fragment → pytanie filozoficzne → problem pedagogiczny”).
Zajęcia są prowadzone dwukierunkowo. Po pierwsze, chodzi o wdrożenie studenta w pracę naukową. Stąd nacisk kładziony jest na kształcenie umiejętności analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Po drugie, chodzi o wyrobienie umiejętności łączenia wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ćwiczenia obejmują 7 spotkań × 1,5 h + spotkanie nr 8 (45 min.). Każde z siedmiu spotkań ma następującą strukturę:
• Sprawozdanie z zajęć poprzednich przygotowane przez studenta/kę (5min.)
• Wspólna analiza krótkiego fragmentu z „Rozmyślań” Marka Aureliusza. Składa się na nią:
a. wyjaśnienie terminologii obecnej w tekście
b. postawienie jednego pytania natury filozoficznej
c. dyskusja
d. odniesienie do kierunku studiów i wyzwań kulturowych
• Podsumowanie zajęć zaprezentowane przez studenta/kę w oparciu o własne notatki(5 min.)
Uwaga: spotkanie nr 8: kolokwium (pracownia komputerowa, platforma TEAMS)

W cyklu 2026/27_Z:

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Maria Boużyk

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

AKTYWNOŚĆ studenta i liczba godzin pracy: ___________________________________________ Godziny ćwiczeń.................................................. 15 Przygotowanie się do zajęć………………… 15 lektury......................... 15 Przygotowanie się do kolokwium................................15 ____________________________________________ Sumaryczna liczba punktów ECTS 2

Poziom przedmiotu

podstawowy

Punkty ECTS

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

symbole efektów uczenia się dla kierunku pedagogika specjalna, studia stacjonarne jednolite magisterskie: PSPE_U02 PSPE_K04 PSPE_K12 A.1.

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Zajęcia są prowadzone na poziomie podstawowym.

Efekty uczenia się

(W) Student/ka rozpoznaje podstawowe problemy filozoficzne dotyczące człowieka, wolności, odpowiedzialności i sensu życia oraz ich znaczenie dla pedagogiki, a także zna podstawowe kategorie filozoficzne i antropologiczne służące analizie problemów wychowania i współczesnej kultury.
(U) Student/ka analizuje i interpretuje wybrane sytuacje wychowawcze oraz problemy społeczno-kulturowe z wykorzystaniem podstawowych kategorii filozoficznych i antropologicznych.
(K) Student/ka jest gotów/a do krytycznej refleksji nad własną wiedzą i przekonaniami oraz uczestniczenia w dialogu dotyczącym problemów człowieka, wychowania i wartości.

Kryteria oceniania

Ocena osiągnięcia efektów uczenia się odbywa się na podstawie stopnia opanowania wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych przewidzianych dla przedmiotu.
Ocena 2,0 – student nie wykazuje się elementarnymi umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Nie łączy, wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 3,0 – student wykazuje się elementarnymi umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Nie łączy, wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 3,5 – student wykazuje się elementarnymi umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Podejmuje próby łączenia, wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 4,0 – student wykazuje się umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Łączy wiedzę filozoficzną z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 4,5 – student wykazuje się umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Łączy sprawnie wiedzę filozoficzną z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi. Jest krytyczny w analizie tekstów filozoficznych.
Ocena 5,0 – student wykazuje się umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Łączy sprawnie wiedzę filozoficzną z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi. Jest krytyczny w analizie tekstów filozoficznych. Aktywnie uczestniczy w zajęciach.

Literatura

• Literatura:
Marek Aureliusz, Rozmyślania, tłum. Marian Reiter, PWN, Warszawa 1984.
• podręczniki: M. A. Krąpiec, S. Kamiński, Z. Zdybicka [i inni], Wprowadzenie do filozofii, Lublin 1996; R. Darowski, Filozofia człowieka. Zarys problematyki. Antologia tekstów, Kraków 2002.
Literatura uzupełniająca:
• M.J. Adler, Drobne błędy na początku, Nauka współczesna a mądrość starożytnych, w: Dziesięć błędów filozoficznych, br.;
• T. Biesaga, Błąd antropologiczny i jego skutki w bioetyce, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 5, PTTA, s. 191-199;
• M. Boużyk, Miłość – świadectwo osobowej dojrzałości. Perspektywa filozoficzno-pedagogiczna: „bouzyk_polska-myśl-pedagogiczna_7-2021”;
• E. Fromm: „Zdrowe społeczeństwo”, 2012 (trzy fragmenty: Swobodne skojarzenia a luźna paplanina, s. 162 – 164.; Anonimowy autorytet-konformizm, s. 148-149; Zasada niefrustrowania, s. 159 – 162).
• E. Gilson, Etyka studiów wyższych, „Człowiek w kulturze” nr 9 (1997).
• J. Haidt, Niespokojne pokolenie. Jak wielkie przeprogramowanie dzieciństwa wywołało epidemię chorób psychicznych, tłum. R. Filipowski, 2025.
• P. Jaroszyński, Personalizm filozoficzny - integralna wizja człowieka, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, Lublin 2007, s. 485-473.
• D. C. Korten, Świat po kapitalizmie. Alternatywy dla globalizacji, 2002, s. 34-44 (fragment: hedonizm współczesny).
• S. Kamiński, Jak filozofować?, 1989 (fragmenty).
• M.A. Krąpiec, Ja –podmiot samodzielnie istniejący, w: Ja-człowiek, 1991, s. 126-131;
• M.A. Krąpiec, Ludzka wolność i jej granice (fragmenty), Lublin 2008.
• O poznaniu. Z cyklu: Rozmowy z Ojcem Krąpcem (rozmawia H. Kiereś), 2009 (rozdział: mózg i myślenie);
• Leon XIV, Encyklika Magnifica humanitas. W trosce o osobe ludzką w dobie sztucznej inteligencji, 2026.
• Maryniarczyk, Antropologiczno-metafizyczne podstawy adekwatnej teorii wychowania w ujęciu twórców Filozoficznej Szkoły Lubelskiej, „Polska Myśl Pedagogiczna” (2016) nr 2, 103-116;
• V. Possenti, Spór o jedność człowieka i wyzwania nowego naturalizmu: dusza – umysł – ciało, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, 2007, s. 97-138.
• J. Ratzinger, Wiara, prawda, tolerancja, 2005, s.184-205.
• Wald B., Błąd antropologiczny i jego konsekwencje we współczesnej filozofii, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 5, PTTA, 2003, s. 123-138.
• J. Woroniecki, Zdolność wychowawcza szkoły publicznej i jej granice; Szkoła narodowa a nauczanie języka ojczystego, w: W szkole wychowania, 2008;
• J. Zoń, Z. Kieroń, Człowiek jako wytwór ewolucji, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, 2007, s. 163-178.

W cyklu 2026/27_Z:

The central question for this series of exercises is: “Why does a future educator need philosophical questions?” In order to search for answers together, the course emphasizes anthropological issues in the context of contemporary cultural changes, using the reflections of the ancient philosopher Marcus Aurelius as a starting point for contemplation (the exercise format: “excerpt → philosophical question → pedagogical problem”).
The classes are conducted in two directions. First, the goal is to introduce students to academic work. Hence, the emphasis is on developing skills in analytical listening, note-taking, and discussion, as well as reading philosophical texts, asking questions, and justifying answers. Second, the goal is to develop the ability to connect philosophical knowledge with educational and pedagogical issues.
The seminar consists of 7 sessions × 1.5 hours + session No. 8 (45 min.). Each of the seven sessions follows this structure:
• A summary of the previous session prepared by a student (5 min.)
• Joint analysis of a short excerpt from Marcus Aurelius’s *Meditations*. This consists of:
a. explanation of the terminology used in the text
b. posing one philosophical question
c. discussion
d. reference to the field of study and cultural challenges
• Summary of the class presented by the student based on their own notes (5 min.)
Note:class No. 8: quiz (computer lab, TEAMS platform)

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WNP-PS-FPP-C-1z w USOSweb