Działania profilaktyczne zapobiegające trudnościom w uczeniu się WNP-PS-DZPROF

Celem przedmiotu jest przygotowanie studentów do wczesnego rozpoznawania czynników ryzyka trudności w uczeniu się oraz planowania i realizowania działań profilaktycznych wspierających rozwój dziecka i ucznia.
W toku zajęć studenci poznają najczęstsze uwarunkowania trudności edukacyjnych, zasady obserwacji funkcjonowania dziecka, znaczenie wczesnej interwencji oraz sposoby organizowania środowiska sprzyjającego uczeniu się. Doskonalą umiejętność projektowania działań zapobiegających narastaniu trudności w zakresie czytania, pisania, edukacji matematycznej, koncentracji uwagi, motywacji i samodzielności w uczeniu się.
Po zaliczeniu przedmiotu student potrafi rozpoznawać sygnały ryzyka trudności w uczeniu się, dobierać adekwatne działania profilaktyczne, współpracować z rodzicami i specjalistami oraz monitorować skuteczność podejmowanego wsparcia.

W cyklu 2025/26_Z:

1. Cele przedmiotu:
- Zapoznanie studentów z podstawowymi pojęciami i teoriami dotyczącymi profilaktyki trudności w uczeniu się.
- Rozwijanie wiedzy o czynnikach ryzyka i mechanizmach powstawania specyficznych trudności edukacyjnych.
- Kształcenie umiejętności diagnozowania wczesnych symptomów problemów w uczeniu się u dzieci.
- Przygotowanie do stosowania działań profilaktycznych i wspierających w pracy dydaktyczno-wychowawczej.
- Rozwijanie kompetencji w zakresie współpracy ze środowiskiem rodzinnym i instytucjonalnym w obszarze profilaktyki edukacyjnej.
2. Efekty uczenia się:
Po zakończeniu kursu student:
- Zna podstawowe definicje, koncepcje i modele profilaktyki trudności w uczeniu się.
- Rozumie przyczyny i uwarunkowania problemów edukacyjnych (poznawcze, emocjonalne, środowiskowe).
- Zna programy i strategie profilaktyczne stosowane w edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej.
- Potrafi rozpoznać wczesne symptomy trudności w uczeniu się.
- Umie dobrać i zaplanować działania profilaktyczne dostosowane do wieku i potrzeb ucznia.
- Potrafi współpracować z rodzicami i specjalistami w celu wspierania dziecka.
- Jest świadomy znaczenia wczesnej interwencji w procesie edukacyjnym.
- Potrafi krytycznie oceniać własne działania i przyjmuje odpowiedzialność za ich skutki.
- Dostrzega rolę nauczyciela jako osoby wspierającej harmonijny rozwój dziecka i zapobiegającej marginalizacji.
3. Tematy zajęć:
- Wprowadzenie do profilaktyki trudności w uczeniu się – pojęcia, cele, obszary działań.
- Rodzaje trudności edukacyjnych – trudności w czytaniu, pisaniu, liczeniu; uwarunkowania rozwojowe.
- Czynniki ryzyka – biologiczne, psychologiczne i środowiskowe uwarunkowania trudności w uczeniu się.
- Diagnoza wstępna i obserwacja pedagogiczna – narzędzia i metody.
- Programy i metody profilaktyczne w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej.
- Działania wspierające rozwój funkcji poznawczych i emocjonalnych – ćwiczenia, gry, metody aktywizujące.
- Rola nauczyciela w profilaktyce trudności w uczeniu się – planowanie i ewaluacja działań.
- Współpraca z rodzicami i specjalistami – poradnia psychologiczno-pedagogiczna, logopeda, terapeuta pedagogiczny.
- Przykłady dobrych praktyk i programów profilaktycznych (Polska i świat).
- Projekt działań profilaktycznych – opracowanie autorskiego programu dla wybranego poziomu edukacyjnego.
4. Metody dydaktyczne:
- wykład z elementami prezentacji multimedialnej,
- ćwiczenia warsztatowe,
- analiza przypadków,
- praca w grupach,
- dyskusja moderowana,
- projekt grupowy.
5. Forma i warunki zaliczenia:
- obecność (dopuszczalne dwie nieobecności) i aktywność na zajęciach,
- wykonanie zadania/projektu profilaktycznego/prezentacja wybranego programu.

Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się

pedagogika

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Agnieszka Ziemba

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

Udział w zajęciach - 15 godz.; Przygotowanie do zajęć i analiza literatury - 10 godz.; Analiza przypadków i materiałów dotyczących trudności w uczeniu się - 10 godz.; Przygotowanie bieżących zadań i ćwiczeń profilaktycznych - 5 godz.; Przygotowanie zadania/projektu zaliczeniowego - 10 godz. Łączny nakład pracy studenta: 50 godz., co odpowiada 2 punktom ECTS.

Poziom przedmiotu

podstawowy

Punkty ECTS

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

PSPE_TS4_W10 PSPE_TS4_U04 PSPE_TS4_K05

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Podstawowa wiedza z zakresu pedagogiki, psychologii rozwojowej, dydaktyki ogólnej oraz pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Student powinien posiadać podstawową umiejętność obserwacji funkcjonowania dziecka i analizy sytuacji edukacyjnych.

Efekty uczenia się

Wiedza
EW1. Student zna i rozumie podstawowe uwarunkowania trudności w uczeniu się oraz czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.
EW2. Student zna i rozumie znaczenie wczesnego rozpoznawania trudności oraz profilaktyki pedagogicznej w przedszkolu i szkole.
EW3. Student zna podstawowe sposoby profilaktyki trudności w czytaniu, pisaniu, edukacji matematycznej, koncentracji uwagi i organizacji procesu uczenia się.
Umiejętności
EU1. Student potrafi rozpoznawać podstawowe sygnały ryzyka trudności w uczeniu się na podstawie obserwacji i analizy funkcjonowania dziecka.
EU2. Student potrafi dobierać działania profilaktyczne odpowiednio do wieku, możliwości i potrzeb dziecka lub ucznia.
EU3. Student potrafi projektować proste ćwiczenia, sytuacje edukacyjne i działania wspierające rozwój funkcji istotnych dla procesu uczenia się.
EU4. Student potrafi współpracować z rodzicami, nauczycielami i specjalistami w zakresie profilaktyki i wczesnego wspierania dziecka.
Kompetencje społeczne
EK1. Student jest gotowy do odpowiedzialnego i uważnego reagowania na sygnały mogące wskazywać na ryzyko wystąpienia trudności w uczeniu się.
EK2. Student jest gotowy do refleksji nad skutecznością podejmowanych działań profilaktycznych oraz do modyfikowania własnego postępowania pedagogicznego.

Kryteria oceniania

3,0 - dostateczny
Student osiągnął efekty uczenia się na poziomie podstawowym. Zna podstawowe czynniki ryzyka trudności w uczeniu się i potrafi wskazać proste działania profilaktyczne.
3,5 - dostateczny plus
Student poprawnie rozpoznaje typowe sytuacje ryzyka i potrafi dobrać podstawowe działania wspierające do typowych potrzeb dziecka.
4,0 - dobry
Student dobrze rozumie mechanizmy powstawania trudności w uczeniu się, trafnie analizuje sytuacje edukacyjne i dobiera adekwatne działania profilaktyczne.
4,5 - dobry plus
Student bardzo dobrze łączy wiedzę teoretyczną z praktyką, samodzielnie analizuje potrzeby dziecka i projektuje spójne działania profilaktyczne.
5,0 - bardzo dobry
Student osiągnął efekty uczenia się na bardzo wysokim poziomie. Samodzielnie i krytycznie analizuje złożone sytuacje, trafnie identyfikuje czynniki ryzyka, projektuje adekwatne działania profilaktyczne i potrafi uzasadnić ich dobór.
Kompetencje społeczne: warunkiem zaliczenia jest osiągnięcie efektów EK1 i EK2.

Praktyki zawodowe

Nie dotyczy.

Literatura

Literatura podstawowa:
1. Bogdanowicz M., Ryzyko dysleksji, dysortografii i dysgrafii. Skala Ryzyka Dysleksji wraz z normami dla klas I i II.
2. Czajkowska I., Herda K., Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole.
3. Gruszczyk-Kolczyńska E., Zielińska E., Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki.
Literatura uzupełniająca:
1. Bogdanowicz M., Uczeń z dysleksją w domu. Poradnik nie tylko dla rodziców.
2. Krasowicz-Kupis G., Psychologia dysleksji.
3. Skorek E.M., Terapia pedagogiczna. Zaburzenia rozwoju psychoruchowego dzieci.
4. Aktualne akty prawne i materiały dotyczące organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolu i szkole.
5. Wybrane artykuły naukowe i materiały metodyczne dotyczące profilaktyki trudności w czytaniu, pisaniu, edukacji matematycznej, koncentracji uwagi i motywacji do uczenia się.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WNP-PS-DZPROF w USOSweb