Filozoficzne podstawy pedagogiki WNP-PPW-FPPC-26/27

Podstawowym dla cyklu ćwiczeń pytaniem jest: „Dlaczego przyszły pedagog potrzebuje pytań filozoficznych?” W celu wspólnego szukania odpowiedzi akcentuje się zagadnienia antropologiczne w kontekście współczesnych zmian kulturowych, a punktem wyjścia do namysłu nad nimi są przemyślenia antycznego filozofa Marka Aureliusza (formuła ćwiczeń: „fragment → pytanie filozoficzne → problem pedagogiczny”).
Zajęcia są prowadzone dwukierunkowo. Po pierwsze, chodzi o wdrożenie studenta w pracę naukową. Stąd nacisk kładziony jest na kształcenie umiejętności analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Po drugie, chodzi o wyrobienie umiejętności łączenia wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ćwiczenia obejmują 7 spotkań × 1,5 h + spotkanie nr 8 (45 min.). Każde z siedmiu spotkań ma następującą strukturę:
• Sprawozdanie z zajęć poprzednich przygotowane przez studenta/kę (5min.)
• Wspólna analiza krótkiego fragmentu z „Rozmyślań” Marka Aureliusza. Składa się na nią:
a. wyjaśnienie terminologii obecnej w tekście
b. postawienie jednego pytania natury filozoficznej
c. dyskusja
d. odniesienie do kierunku studiów i wyzwań kulturowych
• Podsumowanie zajęć zaprezentowane przez studenta/kę w oparciu o własne notatki(5 min.)
Uwaga: spotkanie nr 8: kolokwium (pracownia komputerowa, platforma TEAMS)

W cyklu 2026/27_Z:

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Maria Boużyk

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

AKTYWNOŚĆ studenta i liczba godzin pracy: ___________________________________________ Godziny ćwiczeń.................................................. 15 Przygotowanie się do zajęć………………… 15 lektury......................... 15 Przygotowanie się do kolokwium................................15 ____________________________________________ Sumaryczna liczba punktów ECTS 2

Poziom przedmiotu

podstawowy

Punkty ECTS

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

symbole efektów uczenia się dla kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, studia stacjonarne jednolite magisterskie: PPW_W02, PPW_U01, PPW_U03, PPW_K07 symbole szczegółowych efektów uczenia się dla kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, studia stacjonarne jednolite magisterskie: A.1. Efekty uczenia się określone przez uczelnię, zgodnie z uchwałą Senatu UKSW

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

Zajęcia są prowadzone na poziomie podstawowym.

Efekty uczenia się

(W)Student/ka rozpoznaje podstawowe problemy filozoficzne dotyczące człowieka, wolności, odpowiedzialności i sensu życia oraz ich znaczenie dla pedagogiki, a także zna podstawowe kategorie filozoficzne, antropologiczne i aksjologiczne służące interpretacji procesów wychowania, uczenia się i rozwoju dziecka.
(U) Student/ka analizuje i interpretuje wybrane sytuacje wychowawcze oraz problemy społeczno-kulturowe z wykorzystaniem podstawowych kategorii filozoficznych i antropologicznych.
(K) Student/ka jest gotów/a do krytycznej refleksji nad własną wiedzą i przekonaniami oraz uczestniczenia w dialogu dotyczącym problemów człowieka, wychowania i wartości.

Kryteria oceniania

Ocena osiągnięcia efektów uczenia się odbywa się na podstawie stopnia opanowania wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych przewidzianych dla przedmiotu.
Ocena 2,0 – student nie wykazuje się elementarnymi umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Nie łączy, wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 3,0 – student wykazuje się elementarnymi umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Nie łączy, wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 3,5 – student wykazuje się elementarnymi umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Podejmuje próby łączenia, wiedzy filozoficznej z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 4,0 – student wykazuje się umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Łączy wiedzę filozoficzną z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi.
Ocena 4,5 – student wykazuje się umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Łączy sprawnie wiedzę filozoficzną z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi. Jest krytyczny w analizie tekstów filozoficznych.
Ocena 5,0 – student wykazuje się umiejętnościami analitycznego słuchania, notowania i dyskusji oraz czytania tekstów filozoficznych, stawiania pytań i uzasadniania odpowiedzi. Łączy sprawnie wiedzę filozoficzną z kwestiami edukacyjnymi i wychowawczymi. Jest krytyczny w analizie tekstów filozoficznych. Aktywnie uczestniczy w zajęciach.

Literatura

• Literatura:
Marek Aureliusz, Rozmyślania, tłum. Marian Reiter, PWN, Warszawa 1984.
• podręczniki: M. A. Krąpiec, S. Kamiński, Z. Zdybicka [i inni], Wprowadzenie do filozofii, Lublin 1996; R. Darowski, Filozofia człowieka. Zarys problematyki. Antologia tekstów, Kraków 2002.
Literatura uzupełniająca:
• M.J. Adler, Drobne błędy na początku, Nauka współczesna a mądrość starożytnych, w: Dziesięć błędów filozoficznych, br.;
• T. Biesaga, Błąd antropologiczny i jego skutki w bioetyce, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 5, PTTA, s. 191-199;
• M. Boużyk, Miłość – świadectwo osobowej dojrzałości. Perspektywa filozoficzno-pedagogiczna: „bouzyk_polska-myśl-pedagogiczna_7-2021”;
• E. Fromm: „Zdrowe społeczeństwo”, 2012 (trzy fragmenty: Swobodne skojarzenia a luźna paplanina, s. 162 – 164.; Anonimowy autorytet-konformizm, s. 148-149; Zasada niefrustrowania, s. 159 – 162).
• E. Gilson, Etyka studiów wyższych, „Człowiek w kulturze” nr 9 (1997).
• J. Haidt, Niespokojne pokolenie. Jak wielkie przeprogramowanie dzieciństwa wywołało epidemię chorób psychicznych, tłum. R. Filipowski, 2025.
C. Honoré, Pod presją. Dajmy dzieciom święty spokój!, 2011.
• P. Jaroszyński, Personalizm filozoficzny - integralna wizja człowieka, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, Lublin 2007, s. 485-473.
• D. C. Korten, Świat po kapitalizmie. Alternatywy dla globalizacji, 2002, s. 34-44 (fragment: hedonizm współczesny).
• S. Kamiński, Jak filozofować?, 1989 (fragmenty).
• M.A. Krąpiec, Ja –podmiot samodzielnie istniejący, w: Ja-człowiek, 1991, s. 126-131;
• M.A. Krąpiec, Ludzka wolność i jej granice (fragmenty), Lublin 2008.
• O poznaniu. Z cyklu: Rozmowy z Ojcem Krąpcem (rozmawia H. Kiereś), 2009 (rozdział: mózg i myślenie);
• Leon XIV, Encyklika Magnifica humanitas. W trosce o osobe ludzką w dobie sztucznej inteligencji, 2026.
• Maryniarczyk, Antropologiczno-metafizyczne podstawy adekwatnej teorii wychowania w ujęciu twórców Filozoficznej Szkoły Lubelskiej, „Polska Myśl Pedagogiczna” (2016) nr 2, 103-116;
• V. Possenti, Spór o jedność człowieka i wyzwania nowego naturalizmu: dusza – umysł – ciało, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, 2007, s. 97-138.
• J. Ratzinger, Wiara, prawda, tolerancja, 2005, s.184-205.
• Wald B., Błąd antropologiczny i jego konsekwencje we współczesnej filozofii, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 5, PTTA, 2003, s. 123-138.
• J. Woroniecki, Zdolność wychowawcza szkoły publicznej i jej granice; Szkoła narodowa a nauczanie języka ojczystego, w: W szkole wychowania, 2008;
• J. Zoń, Z. Kieroń, Człowiek jako wytwór ewolucji, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, 2007, s. 163-178.

W cyklu 2026/27_Z:

Literatura:
Marek Aureliusz, Rozmyślania, tłum. Marian Reiter, PWN, Warszawa 1984.
• podręczniki: M. A. Krąpiec, S. Kamiński, Z. Zdybicka [i inni], Wprowadzenie do filozofii, Lublin 1996; R. Darowski, Filozofia człowieka. Zarys problematyki. Antologia tekstów, Kraków 2002.
Literatura uzupełniająca:
• M.J. Adler, Drobne błędy na początku, Nauka współczesna a mądrość starożytnych, w: Dziesięć błędów filozoficznych, br.;
• T. Biesaga, Błąd antropologiczny i jego skutki w bioetyce, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 5, PTTA, s. 191-199;
• M. Boużyk, Miłość – świadectwo osobowej dojrzałości. Perspektywa filozoficzno-pedagogiczna: „bouzyk_polska-myśl-pedagogiczna_7-2021”;
• E. Fromm: „Zdrowe społeczeństwo”, 2012 (trzy fragmenty: Swobodne skojarzenia a luźna paplanina, s. 162 – 164.; Anonimowy autorytet-konformizm, s. 148-149; Zasada niefrustrowania, s. 159 – 162).
• E. Gilson, Etyka studiów wyższych, „Człowiek w kulturze” nr 9 (1997).
• J. Haidt, Niespokojne pokolenie. Jak wielkie przeprogramowanie dzieciństwa wywołało epidemię chorób psychicznych, tłum. R. Filipowski, 2025.
• C. Honoré, Pod presją. Dajmy dzieciom święty spokój!, 2011.
• P. Jaroszyński, Personalizm filozoficzny - integralna wizja człowieka, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, Lublin 2007, s. 485-473.
• D. C. Korten, Świat po kapitalizmie. Alternatywy dla globalizacji, 2002, s. 34-44 (fragment: hedonizm współczesny).
• S. Kamiński, Jak filozofować?, 1989 (fragmenty).
• M.A. Krąpiec, Ja –podmiot samodzielnie istniejący, w: Ja-człowiek, 1991, s. 126-131;
• M.A. Krąpiec, Ludzka wolność i jej granice (fragmenty), Lublin 2008.
• O poznaniu. Z cyklu: Rozmowy z Ojcem Krąpcem (rozmawia H. Kiereś), 2009 (rozdział: mózg i myślenie);
• Leon XIV, Encyklika Magnifica humanitas. W trosce o osobe ludzką w dobie sztucznej inteligencji, 2026.
• Maryniarczyk, Antropologiczno-metafizyczne podstawy adekwatnej teorii wychowania w ujęciu twórców Filozoficznej Szkoły Lubelskiej, „Polska Myśl Pedagogiczna” (2016) nr 2, 103-116;
• V. Possenti, Spór o jedność człowieka i wyzwania nowego naturalizmu: dusza – umysł – ciało, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, 2007, s. 97-138.
• J. Ratzinger, Wiara, prawda, tolerancja, 2005, s.184-205.
• Wald B., Błąd antropologiczny i jego konsekwencje we współczesnej filozofii, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 5, PTTA, 2003, s. 123-138.
• J. Woroniecki, Zdolność wychowawcza szkoły publicznej i jej granice; Szkoła narodowa a nauczanie języka ojczystego, w: W szkole wychowania, 2008;
• J. Zoń, Z. Kieroń, Człowiek jako wytwór ewolucji, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, 2007, s. 163-178.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WNP-PPW-FPPC-26/27 w USOSweb