Przedmiot z zakresu nauk humanistycznych WNP-PEZ-PNH-MGR-1
Problematyka wykładu wpisuje się w globalny dyskurs o misji uniwersytetu, znaczeniu humanistyki oraz walorach edukacji filozoficznej i praktycznych skutkach jej braku w kształceniu akademickim. Trzy wyróżniki kształcenia humanistycznego (kontemplatywność, sapiencjalność i metafizyczność) pozwolą uwyraźnić zależność między kompetencjami humanistycznymi (rezultatem kształcenia humanistycznego) a myśleniem w perspektywie egzystencjalnej jako szukaniem „ontycznej nici swojego bytu”.
Wyakcentowanie perspektywy egzystencjalnej filozoficznego myślenia w procesie przygotowywania pedagogów do pracy zawodowej jest problem ważkim, gdyż aktualnie pedagogika jest zaliczana do nauk społecznych i jakby formalnie dokonano jej rozbratu z humanistyką, w tym filozofią. Nie pozostaje to bez szkody dla procesów kształcenia pedagogicznego, które naturalnie kieruje się w stronę takich dyscyplin naukowych jak psychologia czy socjologia, odsuwając na bok filozofię. Zaznaczenie wzajemnych stosunków, służących zarówno pogłębianiu refleksji z zakresu teorii wychowania, jak i adekwatności działań z obszaru praktyki edukacyjno-wychowawczej, okazuje się szczególnie znaczące dla kształtowania umiejętności podnoszenia przez studentów właśnie kwestii egzystencjalnych, przekraczających zakres wiedzy psychologicznej i socjologicznej.
Wykład problemowy z elementami konwersatoryjnymi prowadzony jest w oparciu o własne badania prowadzącej zajęcia opublikowane w monografii „Człowiek – mit – wychowanie. W poszukiwaniu modelu kształcenia humanistycznego” (2025). Każde zajęcia obejmują około 60 minut wykładu oraz około 30 minut dyskusji. Pierwsza dyskusja, prowadzona w formie studium przypadku (case study), wprowadza studentów w problematykę zajęć. Druga, realizowana na zakończenie wykładu w formule Q&A, służy pogłębieniu rozumienia omawianych zagadnień i wyjaśnieniu pojawiających się wątpliwości.
Celem dyskusji jest rozwijanie umiejętności identyfikowania problemów filozoficznych i pedagogicznych, stosowania pojęć filozoficznych do ich interpretacji, formułowania samodzielnych wniosków oraz uzasadniania własnego stanowiska. Metody te przygotowują studentów do udziału w dyskusji akademickiej, analizy przypadków oraz rozwiązywania zadań egzaminacyjnych opartych na studiach przypadku.
Do każdego wykładu wskazywana jest literatura obowiązkowa i uzupełniająca, służąca zarówno przygotowaniu do zajęć, jak i utrwaleniu oraz pogłębieniu omawianych treści.
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
• (W) Student wyjaśnia znaczenie filozofii i humanistyki w edukacji, rozróżnia podstawowe typy poznania i wiedzy, charakteryzuje kluczowe kategorie antropologii filozoficznej oraz ich znaczenie dla teorii i praktyki wychowania.
• (U) Student analizuje i interpretuje problemy edukacyjne, wychowawcze i społeczno-kulturowe z wykorzystaniem podstawowych kategorii filozoficznych; stosuje terminologię filozoficzną do opisu i wyjaśniania zjawisk pedagogicznych; formułuje i uzasadnia własne stanowisko wobec wybranych problemów filozoficznych i wychowawczych
• (K) Student dostrzega znaczenie refleksji filozoficznej kultury (w szczególności perspektywy egzystencjalnej filozoficznego myślenia) dla rozumienia człowieka, wychowania i oraz dla analizy zdarzeń pedagogicznych; wykazuje gotowość do krytycznej analizy problemów pedagogicznych z uwzględnieniem ich podstaw aksjologicznych i antropologicznych.
Kryteria oceniania
Ocena osiągnięcia efektów uczenia się odbywa się na podstawie stopnia opanowania wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych przewidzianych dla przedmiotu.
• Ocena 2,0 – student nie zna podstawowych pojęć filozoficznych, nie rozróżnia elementarnych faktów z zakresu historii filozofii (epoki, kierunki, szkoły, filozofowie) oraz nie potrafi zastosować pojęć filozoficznych do interpretacji problemów pedagogicznych.
• Ocena 3,0 – student zna podstawowe pojęcia i zagadnienia filozoficzne oraz potrafi je poprawnie zdefiniować, jednak w ograniczonym stopniu dostrzega ich znaczenie dla pedagogiki i wychowania.
• Ocena 3,5 – student poprawnie posługuje się podstawową terminologią filozoficzną, rozumie związki między wybranymi zagadnieniami filozoficznymi i pedagogicznymi oraz podejmuje próby ich interpretacji w odniesieniu do problemów wychowawczych.
• Ocena 4,0 – student poprawnie analizuje podstawowe problemy filozoficzne, interpretuje je z wykorzystaniem właściwej terminologii oraz wskazuje ich znaczenie dla pedagogiki.
• Ocena 4,5 – student trafnie analizuje i porównuje różne interpretacje problemów filozoficznych, poprawnie argumentuje swoje stanowisko oraz dostrzega konsekwencje określonych koncepcji filozoficznych dla teorii i praktyki wychowania.
• Ocena 5,0 – student samodzielnie interpretuje problemy filozoficzne, formułuje pogłębione argumenty i wykorzystuje wiedzę filozoficzną do krytycznej analizy zagadnień pedagogicznych oraz społeczno-kulturowych.
Kryteria oceniania odnoszą się do poziomu osiągnięcia efektów uczenia się.
Literatura
M.M. Boużyk, Człowiek – mit – wychowanie. W poszukiwaniu modelu kształcenia humanistycznego, 2025.
M.M. Boużyk, Wychowanie otwarte na religię, 2013.
A. Bronk, Ideologia. Studium analityczne, 2026.
A. Bronk, Nauka wobec religii, Lublin 1996; S. Kamiński, Jak filozofować?, 1989.
R. Darowski, Filozofia człowieka. Zarys problematyki. Antologia tekstów, 2002.
Ch. Delsol, Koniec świata chrześcijańskiego, 2023.
Ch.Delsol, Czas wyrzeczenia, 2020.
Ch. Delsol, Nienawiść do świata. Totalitaryzmy i ponowoczesność, 2017.
P.J. Deneen, Dlaczego liberalizm zawiódł?, 2021.
J. Haidt, Prawy umysł. Dlaczego dobrych ludzi dzieli religia i polityka, 2014.
M. A. Krąpiec, S. Kamiński, Z. Zdybicka [i inni], Wprowadzenie do filozofii, 1996.
M.A. Krąpiec, Ludzka wolność i jej granice, 2008.
J.C. Lennox, Czy nauka pogrzebała Boga? Zderzenie światopoglądów, 2019.
V. Possenti, Spór o jedność człowieka i wyzwania nowego naturalizmu: dusza – umysł – ciało, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9, PTTA, Lublin 2007, s. 97-138.
G. Reale, Karol Wojtyła pielgrzym Absolutu, 2008.
M.J. Sandel, Tyrania merytokracji. Co się stało z dobrem wspólnym?, 2020.
T. Stępień, Wprowadzenie do antropologii filozoficznej św. Tomasza z Akwinu, 2013.
S. Swieżawski, Istnienie i tajemnica, 1993.
Śmierć kliniczna i inne studia…, red. E. Sakowicz, 2026.
G. Weigel, Katedra i szcześcian. Europa, Stany zjednoczone i polityka bez Boga, 2005.
J. Zoń, Z. Kieroń, Człowiek jako wytwór ewolucji, w: Zadania współczesnej metafizyki, nr 9 2007, s. 163-178.
Literatura uzupełniająca: dokumenty Kościoła Katolickiego ( wybrane encykliki papieskie Jan Paweł II, Benedykt XVI, Franciszek, Leon XIV)
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: