Design w kulturze WNHS-HS-DwK

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3AKL0BkWmRmQFkacgASgouyjjC6szhVdh9jze-JM-zcWU1%40thread.tacv2/conversations?groupId=82a03ef8-4dee-4f80-bce4-7e3c9682f12d&tenantId=12578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3

Kurs przedstawia design jako zjawisko kultury od około 1760 roku do dziś. Ma układ problemowy. Student poznaje pojęcia potrzebne do opisu przedmiotu i umieszczenia go w kontekście kulturowym, społecznym i ekonomicznym. W grudniu 2026 roku zaplanowano zajęcia w Galerii Wzornictwa Polskiego Muzeum Narodowego w Warszawie (2 h).

Zakres

Narodziny designu: rozdzielenie projektowania od wykonania, rewolucja przemysłowa jako pojęcie sporne, podział pracy w manufakturze Wedgwooda, wzornik i katalog. Wystawy światowe od Londynu 1851 do Paryża 1900 i program reformy Cole’a, Owena Jonesa i Pugina. Arts and Crafts, japonizm i secesja. Narodziny doktryny funkcji i wzornictwa przemysłowego: amerykański system wytwórczości. Werkbund i rola państwa. Konstruktywizm, De Stijl i Bauhaus. Osiedle społeczne: Existenzminimum i utopia zaszyta w funkcjonalizmie. Amerykański styling: zawód industrial designera, streamline, planowane starzenie się produktu. Ameryka obfitości i Europa niedoboru. Szkoła w Ulm: semiotyka, ergonomia, Die Gute Form. Scandinavian Modern: etos dobrego przedmiotu dla wszystkich, projektowanie dla osób z niepełnosprawnościami. Kontestacja: Radical Design, Papanek, Memphis, postmodernizm. Design cyfrowy, usługi i środowisko: interfejs, UX, design thinking, gospodarka obiegu zamkniętego, prawo do naprawy, projektowanie uniwersalne, sztuczna inteligencja.

Efekt po zaliczeniu

Student zna główne etapy historii designu od XVIII wieku do dziś. Rozpoznaje omawiane przedmioty i łączy je z autorami, datami i ośrodkami. Posługuje się pojęciami z zajęć. Umieszcza przedmiot w kontekście kulturowym.

W cyklu 2026/27_Z:

Przedmiot przedstawia design jako zjawisko kultury od około 1760 roku do dziś. Kurs ma układ problemowy. Student poznaje pojęcia potrzebne do opisu przedmiotu i umieszczenia go w kontekście kulturowym, społecznym i ekonomicznym.

Zakres:
Wykład 1 omawia narodziny designu: rozdzielenie projektowania od wykonania, rewolucję przemysłową jako pojęcie sporne, megamaszynę Mumforda, podział pracy w manufakturze Wedgwooda, wzornik i katalog.
Wykład 2 dotyczy wystaw światowych od Londynu 1851 do Paryża 1900: Pałac Kryształowy, program reformy Cole'a, Owena Jonesa i Pugina, wieża Eiffla, Viollet-le-Duc.
Wykład 3 omawia Arts and Crafts: Ruskina, Morrisa, Kelmscott Press, paradoks ceny, Ashbeego, pęknięcia wewnątrz ruchu i „Das englische Haus” Muthesiusa.
Wykład 4 dotyczy japonisme i secesji: lekcji sztuki japońskiej, estetyzmu, Godwina, firmy Liberty, Horty, Guimarda, van de Veldego, Wiener Werkstätte i Loosa.
Wykład 5 omawia narodziny doktryny funkcji i wzornictwa przemysłowego: amerykański system wytwórczości, Remingtona, Singera, Sullivana, Wrighta, Cadillaca i Forda.
Wykład 6 dotyczy Werkbundu: roli państwa, Behrensa i AEG, wystawy w Kolonii 1914, sporu o dziesięć tez i norm DIN.
Wykład 7 omawia konstruktywizm i De Stijl: Malewicza, Tatlina, Rodczenkę, Stiepanową, Wchutiemas, van Doesburga i Rietvelda.
Wykład 8 dotyczy Bauhausu od manifestu 1919 do zamknięcia szkoły i diaspory: Vorkurs, warsztaty, Dessau, Breuer, Marianne Brandt, Wagenfeld, Bayer.
Wykład 9 omawia osiedle społeczne: Weissenhof, kuchnię frankfurcką Margarete Schütte-Lihotzky, Existenzminimum, CIAM i utopię zaszytą w funkcjonalizmie.
Wykład 10 dotyczy amerykańskiego stylingu: zawodu industrial designera, Loewy'ego, Teague'a, Bel Geddesa, Dreyfussa, streamline, planowanego starzenia się produktu i Futuramy 1939.
Wykład 11 zestawia Amerykę obfitości z Europą niedoboru: Eamesów, Saarinena, Bertoię, program Utility i Festival of Britain.
Wykład 12 omawia szkołę w Ulm: Billa, Aichera, Maldonada, semiotykę i ergonomię, Die Gute Form, Brauna i Ramsa.
Wykład 13 dotyczy Scandinavian Modern: Aalto, Wegnera, Jacobsena, Pantona, etosu dobrego przedmiotu dla wszystkich i projektowania dla osób z niepełnosprawnościami.
Wykład 14 omawia kontestację: Packarda, erę kosmiczną i plastik, Radical Design, Papanka, Memphis i postmodernizm.
Wykład 15 dotyczy designu cyfrowego, usług i środowiska: interfejsu, UX, design thinking, gospodarki obiegu zamkniętego, prawa do naprawy, projektowania uniwersalnego i sztucznej inteligencji.

Wątki przekrojowe: Autorstwo projektu. Podział pracy i rozdzielenie projektu od wykonania. Koszt pracy ręcznej. Spór metody ze stylem. Forma jako komunikat i jako narzędzie.

Efekt po zaliczeniu: Student zna główne etapy historii designu od XVIII wieku do dziś. Rozpoznaje omawiane przedmioty i łączy je z autorami, datami i ośrodkami. Posługuje się pojęciami z zajęć. Umieszcza przedmiot w kontekście kulturowym.

Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się

nauki o sztuce

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

Romana Rupiewicz

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

Udział w zajęciach: 30 godz. Konsultacje: 2 godz. Zaliczenie ustne: 1 godz. Lektura: 25 godz. Przygotowanie do zajęć: 15 godz. Przygotowanie odpowiedzi na wybraną tezę: 17 godz. Łączny nakład pracy: 90 godz., co odpowiada 3 punktom ECTS.

Poziom przedmiotu

podstawowy

Punkty ECTS

3 pkt. ECTS

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

HS2_W05, HS2_U02, HS2_U03

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

wiedza z zakresu historii architektury XiX i XX wieku.

Efekty uczenia się

Absolwent zna i rozumie w pogłębionym wymiarze wybrane współczesne tendencje w badaniach nad kulturą wizualną, designem i percepcją sztuki z uwzględnieniem ich funkcji estetycznych i społecznych

Absolwent potrafi opracować i zweryfikować problem badawczy, przeprowadzając krytyczną analizę zjawisk artystycznych lub różnych rodzajów dzieł sztuki z zastosowaniem wybranych metod typowych dla dyscypliny, w celu określenia ich znaczeń, oddziaływania społecznego i miejsca w procesie historyczno-kulturowym, a następnie sformułować wnioski i dokonać syntezy

Absolwent potrafi połączyć wiedzę z różnych dyscyplin naukowych w zakresie historii sztuki i wykorzystać ją przy rozwiązywaniu złożonych i nietypowych problemów napotkanych w praktyce zawodowej

Kryteria oceniania

Warunek przystąpienia do zaliczenia: obecność na zajęciach. Dopuszczalne są dwie nieobecności.

Forma: zaliczenie ustne. Student wybiera jedną tezę z listy przygotowanej przez prowadzącego. Tezy dotyczą problemów omawianych na zajęciach. Student przygotowuje odpowiedź i przedstawia ją ustnie. Odpowiedź wymaga przykładów obiektów designu, umieszczenia ich w nurcie lub szkole, użycia pojęć z zajęć i odniesienia do kontekstu kulturowego.

Ocena bardzo dobra: trafne rozpoznanie problemu zawartego w tezie, argumentacja oparta na przykładach trafnie umieszczonych w nurcie lub szkole, swobodne użycie pojęć z zajęć, osadzenie problemu w kontekście kulturowym, społecznym i ekonomicznym.
Ocena dobra: poprawne omówienie tezy, przykłady poprawnie umieszczone w nurcie lub szkole, poprawne użycie pojęć z zajęć, kontekst zarysowany ogólnie.
Ocena dostateczna: ogólne omówienie tezy, pojedyncze przykłady, ogólne umiejscowienie ich w nurcie lub szkole.
Ocena niedostateczna: niezrozumienie tezy, brak przykładów lub przykłady błędnie umiejscowione.

Literatura

Pevsner, Nikolaus. Pionierzy współczesności: od Williama Morrisa do Waltera Gropiusa. Przeł. Janina Wiercińska. Warszawa 1978.

Fiell, Charlotte; Fiell, Peter. Design. Historia projektowania. Przeł. Anna Cichowicz. Warszawa 2018.

Mrozek, Józef A. Świat do zaprojektowania. Warszawa 2013.

Sparke, Penny. Design. Historia wzornictwa. Przeł. Ewa Gorządek. Warszawa 2012

Guidot, Raymond. Design 1940–1990. Wzornictwo i projektowanie. Tłum. Joanna Wiatrowska, Ewa Wolańska. Warszawa 1998.

Norman, Don. Dizajn na co dzień. Przeł. Dorota Malina. Kraków 2018.

Norman, Donald A. Wzornictwo i emocje. Dlaczego kochamy lub nienawidzimy rzeczy powszednie. Przeł. Dorota Skalska-Stefańska. Warszawa 2015.

Uwagi

W cyklu 2026/27_Z:

W grudniu 2026 roku zaplanowane są zajęcia w Galerii Wzornictwa Polskiego Muzeum Narodowego w Warszawie, 2 h

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WNHS-HS-DwK w USOSweb