Prowadzony w cyklach: 2025/26_L, 2026/27_L

Kod ISCED: 0912

Punkty ECTS: 12

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Medyczny. Collegium Medicum

Związany z programami studiów:

Kierunek lekarski - jednolite studia magisterskie stacjonarne

Biochemia z elementami chemii WMCM-LE-BzEch-2

https://teams.microsoft.com/l/channel/19%3aeaba31a6cb874a1cb3c95b8f23a2d25e%40thread.tacv2/Og%25C3%25B3lny?groupId=ce067040-9398-48cb-97db-45efbdcf025a&tenantId=12578430-c51b-4816-8163-c7281035b9b3

Student poznaje rodzaje i metabolizm lipidów; metabolizm azotowy, reakcje zobojętniania amoniaku; przemiany szkieletów węglowych aminokwasów - związki czynne fizjologicznie; metabolizm nukleotydów purynowych i pirymidynowych; składniki i funkcje krwi, synteza i degradacja hemu – zaburzenia; równowaga kwasowo-zasadowa i jej zaburzenia; równowaga wodno-elektrolitowa i podstawy biochemiczne zaburzeń RWE; biotransformacja ksenobiotyków; metabolizm wątroby, nerek, mięśni; regulacja metabolizmu.

W cyklu 2025/26_L:

W cyklu 2026/27_L:

Przedmiot Biochemia z elementami chemii obejmuje zagadnienia dotyczące chemicznych i molekularnych podstaw funkcjonowania organizmu człowieka oraz przebiegu, regulacji i integracji procesów metabolicznych w warunkach fizjologicznych i wybranych stanach patologicznych.
W pierwszej części przedmiotu omawiane są podstawy chemii istotne dla zrozumienia procesów biochemicznych, w tym budowa i właściwości związków biologicznych, aminokwasów, peptydów i białek oraz zależności pomiędzy ich strukturą a funkcją. Omawiane są również enzymy, kinetyka reakcji enzymatycznych, mechanizmy inhibicji i regulacji aktywności enzymów, a także podstawy bioenergetyki, reakcje oksydoredukcyjne, cykl kwasu cytrynowego, łańcuch transportu elektronów i fosforylacja oksydacyjna.
Kolejny blok obejmuje metabolizm węglowodanów i lipidów, w tym ich trawienie i wchłanianie, glikolizę, szlak pentozofosforanowy, metabolizm glikogenu, glukoneogenezę, przemiany innych cukrów, syntezę i utlenianie kwasów tłuszczowych, ketogenezę, metabolizm cholesterolu, fosfolipidów, eikozanoidów i lipoprotein. Omawiana jest regulacja tych procesów oraz ich wzajemne powiązania. Zagadnienia te stanowią podstawę do zrozumienia biochemicznych mechanizmów wybranych chorób cywilizacyjnych, w szczególności cukrzycy, insulinooporności, otyłości, dyslipidemii, stłuszczenia wątroby i miażdżycy.
W dalszej części przedmiotu omawiane są metabolizm białek i aminokwasów, gospodarka azotowa i cykl mocznikowy, wyspecjalizowane przemiany aminokwasów oraz metabolizm nukleotydów purynowych i pirymidynowych. Zakres przedmiotu obejmuje również biochemię krwi, metabolizm hemu i bilirubiny, funkcjonowanie erytrocytu i hemoglobiny, gospodarkę wodno-elektrolitową i równowagę kwasowo-zasadową, a także znaczenie witamin, mikroelementów i mechanizmów ochrony przed stresem oksydacyjnym.
Omawiane są molekularne mechanizmy działania hormonów i hormonalna regulacja metabolizmu, odmienność metaboliczna wybranych narządów i tkanek, biotransformacja ksenobiotyków i metabolizm etanolu oraz mechanizmy regulacji pobierania pokarmu i homeostazy energetycznej.
Szczególny nacisk położony jest na integrację metabolizmu i współpracę metaboliczną pomiędzy wątrobą, mięśniami, tkanką tłuszczową, mózgiem i nerkami. Studenci analizują zmiany zachodzące w stanie sytości, stanie poresorpcyjnym, podczas głodzenia i wysiłku fizycznego oraz w wybranych stanach patologicznych.
Realizacja przedmiotu opiera się na powiązaniu trzech form kształcenia: wykładów, seminariów i ćwiczeń. Wykłady służą przedstawieniu mechanizmów i zależności stanowiących podstawę procesów biochemicznych, seminaria ich pogłębieniu, integracji i zastosowaniu w rozwiązywaniu problemów, natomiast ćwiczenia umożliwiają praktyczne wykorzystanie wiedzy biochemicznej, wykonywanie podstawowych oznaczeń i obliczeń oraz analizę i interpretację uzyskanych wyników.
Kształcenie prowadzone jest zgodnie z zasadą:
STRUKTURA → FUNKCJA → PRZEMIANY → REGULACJA → INTEGRACJA → ZNACZENIE KLINICZNE
Dzięki temu student powinien nie tylko znać podstawowe związki, reakcje i szlaki metaboliczne, ale przede wszystkim rozumieć ich mechanizmy, regulację i wzajemne powiązania oraz potrafić wykorzystać wiedzę biochemiczną do wyjaśniania funkcjonowania organizmu człowieka w zdrowiu i chorobie.

E-Learning

W cyklu 2021/22_L:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

W cyklu 2022/23_L:

E-Learning (pełny kurs)

W cyklu 2023/24_L:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

W cyklu 2025/26_L:

E-Learning (pełny kurs) z podziałem na grupy

Grupa przedmiotów ogólnouczenianych

nie dotyczy

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2025/26_L:

Maciej Adamski
Beata Chełstowska

W cyklu 2021/22_L:

Anna Barańczyk-Kuźma
Beata Chełstowska

W cyklu 2023/24_L:

W cyklu 2022/23_L:

W cyklu 2026/27_L:

W cyklu 2024/25_L:

Opis nakładu pracy studenta w ECTS

W cyklu 2025/26_L:

150h i 12 ECTS w cyklu rocznym

W cyklu 2026/27_L:

Nakład pracy studenta obejmuje łącznie 12 punktów ECTS w cyklu rocznym. Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim – 150 godz.: wykłady – 50 godz. seminaria – 50 godz. ćwiczenia – 50 godz. Praca własna studenta – 150 godz.: przygotowanie do seminariów, w tym do sprawdzianów kończących zajęcia (zejściówek) – 40 godz. przygotowanie do ćwiczeń, w tym do sprawdzianów wstępnych (wejściówek), oraz opracowanie wyników ćwiczeń – 30 godz. przygotowanie do kolokwiów pisemnych i ustnych – 50 godz. przygotowanie do egzaminu końcowego – 30 godz. Łączny nakład pracy studenta: 300 godz. Liczba punktów ECTS: 12.

Poziom przedmiotu

podstawowy

Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się

WMKL_B.W01, WMKL_B.W02, WMKL_B.W03, WMKL_B.W04, WMKL_B.W09,WMKL_B.W10, WMKL_B.W11, WMKL_B.W13, WMKL_B.W15,WMKL_C.W38, WMKL_C.W39, WMKL_C.W40, WMKL_B.U03, WMKL_B.U04, WMKL_B.U05, WMKL_B.U06, WMKL_C.U07

Typ przedmiotu

obowiązkowy

Wymagania wstępne

wiedza z anatomii, biologii molekularnej i biofizyki zweryfikowana pozytywnym wynikiem egzaminu końcowego

Efekty uczenia się

Przedmiot roczny z końcową liczbą punktów ECTS 12 w cyklu rocznym

Kryteria oceniania

Warunki zaliczenia przedmiotu i przystąpienia do egzaminu - obecność we wszystkich wykładach, obecność i czynny udział w seminariach i ćwiczeniach, oraz pozytywne oceny ze wszystkich semestralnych sprawdzianów.
Student powinien odbyć wszystkie przewidziane programem studiów zajęcia. Opuszczone zajęcia muszą być odpracowane w innym terminie a jeżeli jest to niemożliwe ze względów organizacyjnych, zaliczone na warunkach i w terminie określonych przez prowadzącego.
Zaliczenie ćwiczeń student uzyskuje na podstawie czynnego udziału oraz wykonaniu przewidzianych na każde ćwiczenie zadań.
Zaliczenie semestru ma formę teoretyczną/test.

Do oceny prac etapowych i końcowych studentów stosowane są następujące kryteria:

- Ocena bardzo dobra (5): student zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty kształcenia i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu bardzo dobrym

- Ocena ponad dobra (4,5): student zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty kształcenia i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu ponad dobrym

- Ocena dobra (4): student zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty kształcenia

i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dobrym

- Ocena dość dobra (3,5): student zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty kształcenia i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dość dobrym

- Ocena dostateczna (3): student zna, rozumie i wyjaśnia zakładane efekty kształcenia i potrafi je zastosować w praktyce w stopniu dostatecznym

Egzamin końcowy (pytania testowe, otwarte, uzupełnianie tekstu, obliczanie zadań) oceniany jest wg następujących kryteriów:

<60% pkt – niedostateczny (2);

60-67% pkt – dostateczny (3);

68-75% pkt – dość dobry (3,5);

76-83% pkt – dobry (4,0);

84-91% pkt - ponad dobry (4,5);

92-100% pkt – bardzo dobry (5).

Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest obecność i przygotowanie merytoryczne na wszystkich zajęciach oraz uzyskanie minimum oceny dostatecznej (3) z każdego cząstkowego zaliczenia weryfikującego wiedzę (kartkówki, kolokwia, zaliczenie ćwiczeń). Student może podejść do każdego zaliczenia dwukrotnie. Jeśli w drugim terminie uzyska ocenę niedostateczną - zdaje w ostatnim tygodniu zajęć w semestrze letnim ustne kolokwium wyjściowe obejmujące zakres tematów zrealizowanych w ciągu zajęć zarówno w semestrze zimowym jak i letnim - nie ma możliwości przystąpienia do kolokwium wyjściowego w innym terminie.
Na ćwiczeniach student pisze wejściówkę i jest oceniany za wykonanie danego ćwiczenia, ostatnie ćwiczenie wykonuje samodzielnie na zaliczenie. Student musi zaliczyć wszystkie ćwiczenia, w przeciwnym razie nawet pomimo uzyskania oceny dostatecznej ze sprawdzianów teoretycznych, będzie niedopuszczony do egzaminu końcowego.

W przypadku gdy asystent uzna stopień przygotowania studentów do zajęć seminaryjnych za niewystarczający może przeprowadzić niezapowiedzianą kartkówkę z której uzyskanie oceny niedostatecznej jest równoznaczne z obniżeniem oceny z kolokwium następującego po kartkówce o pół stopnia.

W ramach przedmiotu nie przewidziano egzaminu w terminie zerowym.

W przypadku nieobecności na zajęciach student musi odpowiedzieć z tematu, w którym nie uczestniczył u koordynatora przedmiotu lub osoby przez niego wyznaczonej.

Warunkiem dopuszczenia do egzaminu końcowego jest zaliczenie ćwiczeń, seminariów i kolokwiów.
Egzamin końcowy: test w sesji letniej (100 pytań)

Literatura

Podręcznik wiodący (wszelkie nieścisłości są korygowane względem treści tego podręcznika):
1.Biochemia, Lippincott Illustrated Reviews, Denise R. Ferrier; wydanie 7., 2017
Literatura dodatkowa:
2. Biochemia Harpera, Murray, D.K. Granner, P.A. Mayes, V.W. Rodwell. PZWL
3. Biochemia, Podręcznik dla studentów uczelni medycznych, E. Bańkowski, Wyd. Med., Urban & Partner, Wrocław

W cyklu 2026/27_L:

Literatura podstawowa
1. Ferrier D.R. Biochemia. Lippincott Illustrated Reviews. Edra Urban & Partner – aktualne wydanie polskie lub angielskie.
Literatura uzupełniająca – podręczniki
1. Rodwell V.W., Bender D.A., Botham K.M., Kennelly P.J., Weil P.A. Harper’s Illustrated Biochemistry / Biochemia Harpera. McGraw Hill / PZWL – aktualne wydanie.
2. Bańkowski E. Biochemia. Podręcznik dla studentów uczelni medycznych. Edra Urban & Partner – aktualne wydanie.
3. Materiały dydaktyczne udostępniane studentom przez prowadzących w ramach wykładów, seminariów i ćwiczeń.
Literatura uzupełniająca – wybrane publikacje naukowe i stanowiska ekspertów:
Dominiak A., Chełstowska B., Nowicka G. Metabolic Adaptations in Cancer Progression: Optimization Strategies and Therapeutic Targets. Cancers (Basel). 2025;17(14):2341. doi:10.3390/cancers17142341.
Dominiak A., Chełstowska B., Olejarz W., Nowicka G. Communication in the Cancer Microenvironment as a Target for Therapeutic Interventions. Cancers (Basel). 2020;12(5):1232. doi:10.3390/cancers12051232.
Jędrysik M., Tomasiewicz K., Chełstowska B., Tudrujek-Zdunek M., Szymański F.M. Influence of antiviral treatment in hepatitis C patients on metabolism and fibrosis process. Front Med (Lausanne). 2026;13:1729835. doi:10.3389/fmed.2026.1729835.
Wełnicki M., Gorczyca-Głowacka I., Kapłon-Cieślicka A. i wsp. Treatment of dyslipidemia in Poland – common diagnostics, early combined therapy. Expert position statement endorsed by the Polish Cardiac Society Working Group on Cardiovascular Pharmacotherapy. 5th Declaration of Sopot. Cardiol J. 2025;32(2):107–119. doi:10.5603/CJ.103680.
Chełstowska B., Kobayashi A., Kopiec-Ostrowska M., Szymański F.M. What’s new in the AHA/ACC 2026 guidelines for the management of dyslipidemia? Acta Angiol. 2026;32:e01026009. doi:10.5603/AA.111819.

Uwagi

W cyklu 2025/26_L:

Wymagana jest wiedza z anatomii, biologii molekularnej i biofizyki zweryfikowana pozytywnym wynikiem egzaminu końcowego

W cyklu 2026/27_L:

Obecność na seminariach i ćwiczeniach jest obowiązkowa. Student jest zobowiązany do systematycznego przygotowywania się do zajęć zgodnie z zakresem tematycznym określonym w sylabusie oraz zagadnieniami wskazanymi przez prowadzących.
Zakres wymaganych wartości referencyjnych oraz innych informacji przeznaczonych do samodzielnego opanowania będzie udostępniany studentom na platformie Microsoft Teams.
Szczegółowe informacje dotyczące organizacji zajęć, zasad zaliczania poszczególnych form zajęć, sposobu usprawiedliwiania i odrabiania nieobecności oraz organizacji kolokwiów i egzaminu końcowego będą przekazywane studentom na początku roku akademickiego i udostępniane w materiałach organizacyjnych przedmiotu.

Więcej informacji

Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:

Kierunek lekarski - jednolite studia magisterskie stacjonarne

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu WMCM-LE-BzEch-2 w USOSweb