Wprowadzenie do Pisma Świętego WK-S-st-WPS
Głównym celem wykładu jest wyposażenie studentów prawa kanonicznego w solidny aparat metodologiczny, historyczny i teologiczny niezbędny do krytycznej lektury oraz właściwej interpretacji Pisma Świętego — stanowiącego fundament wiary, liturgii i prawa Kościoła. Pismo Święte ukazane zostaje nie jako jednolita księga, lecz dynamiczna biblioteka powstała na przestrzeni tysiąclecia, której proces redakcji, transmisji rękopiśmiennej i kanonizacji stanowi wielowiekowy przypadek studyjny procesów kodyfikacyjnych, autorytatywnej interpretacji i ustalania zamkniętego katalogu źródeł normatywnych. Program zajęć obejmuje m.in.: Status teologiczny i formalny Biblii: katolicka doktryna natchnienia (od starożytności patrystycznej, przez Divino afflante Spiritu, po Konstytucję Dei verbum Soboru Watykańskiego II), pojęcie „podwójnego autorstwa” (auctor primarius i auctores secundarii) oraz hermeneutyka prawdy zbawczej (veritas salutaris). Kanon i tekst: proces kształtowania się kanonu żydowskiego (Tanach) i chrześcijańskiego (NT), rozejście się kanonów po reformacji (księgi deuterokanoniczne a apokryfy, dekret Soboru Trydenckiego), historia tekstu masoreckiego i greckiego oraz zasady krytyki tekstu (lectio difficilior potior, aparaty krytyczne, analogia do postępowania dowodowego). Kontekst geograficzny, historyczny i archeologiczny: struktura Żyznego Półksiężyca, topografia Kanaanu/Palestyny, metoda archeologiczna (stratygrafia, typologia ceramiki, C14, debata między „wysoką” a „niską” chronologią) oraz weryfikacja relacji tekst–dowód materialny (studia przypadków: Megiddo, Chasor, Jerozolima, Arad). Tradycje prawne i narracyjne Pięcioksięgu (Tory): historia pierwotna (Rdz 1–11) w relacji do mitologii mezopotamskiej (Enuma Elisz, Gilgamesz), cykl patriarchów i Wyjście, formy prawa biblijnego (apodyktyczne a kazuistyczne, Dekalog, ius talionis, prawa społeczne) w zestawieniu ze starożytnymi kodeksami Bliskiego Wschodu (Kodeks Hammurabiego, hetyckie traktaty). Dzieje Izraela i wczesnego chrześcijaństwa: epoka osiedlenia i Sędziów, zjednoczona monarchia (Saul, Dawid, Salomon), podział królestwa, proroctwo klasyczne, wygnanie babilońskie, judaizm Drugiej Świątyni, historyczno-społeczne tło Nowego Testamentu, Ewangelie jako świadectwo wiary i historii, misja Pawłowa i droga „do Rzymu”. Biblia a prawo kanoniczne: normatywność przymierza, konstytucyjne ograniczenia władzy („prawo króla” w Pwt 17), instytucje ochrony prawnej (miasta schronienia), kanoniczne regulacje dotyczące tłumaczeń i wydań Pisma Świętego oraz Pismo Święte w liturgii (lekcjonarz).
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Efekty kształcenia i opis ECTS:
PK_W02
Student nabywa pogłębioną wiedzę o aksjologicznej, a szczególnie etycznej istocie prawa oraz o teologicznej naturze prawa kanonicznego, dla których Pismo Święte jest zasadniczą podstawą w myśli chrześcijańskiej. Z treści biblijnych wynika wiele wskazań dla znaczenia prawa oraz dla poszczególnych osób, społeczeństwa, państwa, Kościoła.
W zakresie wiedzy oznacza to, że student poznaje elementarną terminologię używaną dla określenia nazewnictwa, porządku, podziałów Pisma Świętego i języków biblijnych; nabywa uporządkowaną wiedzę na temat tekstów Starego i Nowego Testamentu; zdobywa podstawową wiedzę z zakresu wybranych zagadnień z Pisma Św.
W zakresie umiejętności oznacza to, że student potrafi prawidłowo posługiwać się normami i regułami Kościoła katolickiego opartymi na Piśmie Św. w celu rozwiązywania konkretnych problemów prawnych; potrafi nawiązać i utrzymać współpracę z różnymi podmiotami na rzecz Kościoła katolickiego; potrafi twórczo włączyć się w różne formy działalności ewangelizacyjnej Kościoła katolickiego.
W zakresie kompetencji społecznych oznacza to, że student zyskuje świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego (intelektualnego i religijno-duchowego); docenia znaczenie nauki płynącej z Pisma Św. dla realizowania działań Kościoła katolickiego, którego jednym z fundamentów jest prawo kanoniczne. Potrafi dyskutować z wykorzystaniem podstawowej wiedzy biblijnej.
opis ECTS:
udział w wykładach: 30 godz.
lektura literatury przedmiotu: 10 godz.
przygotowanie do egzaminu i prac w trakcie semestru: 20 godz.
Suma godzin: 60
2 ECTS
Kryteria oceniania
Metody realizacji i weryfikacji:
Efekty wiedzy:
Realizacja: metody dydaktyczne – wykład informacyjny, prezentacja multimedialna, indywidualna lektura literatury przedmiotu.
Weryfikacja: egzamin, kolokwium z zakresu treści lektur obowiązkowych oraz aktywny udział w zajęciach.
Efekty umiejętności:
Realizacja: metody dydaktyczne – wykład konwersatoryjny, prezentacje studentów.
Efekty kompetencji społecznych:
Realizacja: metody dydaktyczne – dyskusja, praca i aktywność studentów podczas zajęć, bieżąca informacja zwrotna w kontekście prowadzonej dyskusji i stawianych pytań.
Kryteria oceniania:
Wiedza:
Ocena 3 (dst) – student w ograniczonym stopniu zna elementarną terminologię używaną dla określenia nazewnictwa, porządku, podziałów Pisma Świętego i języków biblijnych; nie w pełni posiada wiedzę na temat tekstów Starego i Nowego Testamentu oraz z zakresu wybranych zagadnień z Pisma Św.
Ocena 4 (db) – student zna elementarną terminologię używaną dla określenia nazewnictwa, porządku, podziałów Pisma Świętego i języków biblijnych; posiada wiedzę na temat tekstów Starego i Nowego Testamentu oraz z zakresu wybranych zagadnień z Pisma Św.
Ocena 5 (bdb) – student dokładnie zna elementarną terminologię używaną dla określenia nazewnictwa, porządku, podziałów Pisma Świętego i języków biblijnych; potrafi dokonać pełnej charakterystyki tekstów Starego i Nowego Testamentu oraz wybranych zagadnień z Pisma Św.
Umiejętności:
Ocena 3 (dst) – student w ograniczonym stopniu potrafi prawidłowo posługiwać się normami i regułami Kościoła katolickiego opartymi na Piśmie Św. w celu rozwiązywania konkretnych problemów prawnych; w ograniczonym stopniu potrafi nawiązywać i utrzymywać współpracy z różnymi podmiotami; w niepełnym stopniu potrafi twórczo włączyć się w różne formy działalności ewangelizacyjnej Kościoła katolickiego.
Ocena 4 (db) – student prawidłowo potrafi prawidłowo posługiwać się normami i regułami Kościoła katolickiego opartymi na Piśmie Św. w celu rozwiązywania konkretnych problemów prawnych; potrafi nawiązywać i utrzymywać współpracy z różnymi podmiotami; potrafi twórczo włączyć się w różne formy działalności ewangelizacyjnej Kościoła katolickiego.
Ocena 5 (bdb) – student w pełni potrafi prawidłowo posługiwać się normami i regułami Kościoła katolickiego opartymi na Piśmie Św. w celu rozwiązywania konkretnych problemów prawnych; w pełni potrafi nawiązywać i utrzymywać współpracy z różnymi podmiotami działalności religijnej; potrafi twórczo włączyć się w różne formy działalności ewangelizacyjnej Kościoła katolickiego.
Kompetencje społeczne:
Ocena 3 (dst) – student w ograniczonym stopniu posiada świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie w niepełnym zakresie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego (intelektualnego i religijno-duchowego), student nie w pełni docenia znaczenia nauki płynącej z Pisma Św.
Ocena 4 (db) – student posiada świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego (intelektualnego i religijno-duchowego), student docenia znaczenie nauki płynącej z Pisma Św. dla nauk prawnych.
Ocena 5 (bdb) – student w pełni posiada świadomość poziomu swojej wiedzy i umiejętności, w pełni rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego (intelektualnego i religijno-duchowego), student w pełnym zakresie docenia znaczenie nauki płynącej z Pisma Św. dla realizowania działań, bardzo często angażuje się w przebieg prowadzonych zajęć biorąc udział w dyskusjach, formułuje własne wypowiedzi oraz konstruktywne uwagi krytyczne.
Na ocenę końcową składają się:
1. ocena z egzaminu;
2. obecność na zajęciach - dopuszczalne są 2 nieusprawiedliwione nieobecności; większa ilość nieobecności skutkuje obniżeniem oceny końcowej o pół stopnia;
3. aktywny udział w zajęciach.
Literatura
Apokryfy Nowego Testamentu, t. 1, Ewangelie apokryficzne. Opowiadania o Jezusie, Maryi, Józefie i Janie Chrzcicielu, red, M. Starowieyski, Kraków 2003.
Bartoszewicz D., Introdukcja biblijna, Warszawa 2007.
Bukowski K., Biblia a literatura polska. Antologia, Poznań 1988.
Chrostowski W., „Biblia polska”, w Chrześcijaństwo a kultura, red. Bartnicki R., Kawecki W., Warszawa 2006, s. 117-131.
Di Berardino A., „Apokryfy chrześcijańskie i ich znaczenie”, w: Historia teologii, I, Epoka patrystyczna, red. Di Berardino A., Studer B., Kraków 2003, s. 291-323.
Ghirlanda G., Wprowadzenie do prawa kościelnego, tłum. S. Kobiałka, Kraków 1996.
Interpretacja Biblii w Kościele. Dokument Papieskiej Komisji Biblijnej z komentarzem biblistów polskich, przekład i redakcja R. Rubinkiewicz, Warszawa 1999.
Jankowski S., Sztuk D., Przewodnik po Ziemi Świętej, Warszawa 2021.
Jasiński A. S., Dziedziczna własność księcia (Ez 45,7-8; 46,16-18), w: Omnium artifex docuit me sapientia. Księga pamiątkowa dla Księdza Doktora Stanisława Jankowskiego w 75. Rocznicę urodzin, red. D. Sztuk, Warszawa 2019, s. 67-83.
Jędrzejewski S., Świętowanie jubileuszów w świetle Biblii, w: Omnium artifex docuit me sapientia. Księga pamiątkowa dla Księdza Doktora Stanisława Jankowskiego w 75. Rocznicę urodzin, red. D. Sztuk, Warszawa 2019, s. 84-94.
Linsenbarth, A., Mozaika z Madaby - bezcenny, najstarszy obraz kartograficzny Ziemi Świętej, w: Omnium artifex docuit me sapientia. Księga pamiątkowa dla Księdza Doktora Stanisława Jankowskiego w 75. Rocznicę urodzin, red. D. Sztuk, Warszawa 2019, s. 152-161.
Maier J., Między Starym a Nowym Testamentem. Historia i religia w okresie drugiej świątyni, Myśl Teologiczna 36, Kraków 2002.
Manipulacja Biblią, red. Stabryła M., Tychy 2011.
Muszyński H., Biblia - księga natchniona (Radiowa Katecheza Biblijna), Gniezno 1995.
Muszyński H., Natchnienie biblijne, Pelplin 1984.
Omnium artifex docuit me sapientia. Księga pamiątkowa dla Księdza Doktora Stanisława Jankowskiego w 75. Rocznicę urodzin, red. D. Sztuk, Warszawa 2019.
Paciorek A., Wstęp ogólny do Pisma Świętego, Pomoce naukowe IT w Tarnowie 17, Tarnów 1994.
Piekarz D., Wstęp do Pisma Świętego, Szkoła Teologii (dominikanie.pl).
Pietkiewicz R., Biblia Polonorum, Historia Biblii w języku polskim, t. V, Biblia Tysiąclecia (1965-2015), Poznań 2015.
Pietkiewicz R., Znaczenie Biblii Tysiąclecia dla rozwoju kultury biblijnej w Polsce, w: Tenże, Biblia Polonorum. Historia Biblii w języku polskim, t. V, Poznań 2015, s. 345-383.
Romaniuk K., Wprowadzenie do krytyki tekstu Starego i Nowego Testamentu, Poznań – Warszawa - Lublin 1975.
Sanecki A., Kanon biblijny w perspektywie historycznej, teologicznej i egzegetycznej, Kraków 2008.
Starowieyski M., Biblia i kultura, Studia Bydgoskie 5 (2011), s. 7-15.
Studer B., Biblia odczytywana w Kościele, w: Historia teologii, I, Epoka patrystyczna, red. Di Berardino A., Studer B., Kraków 2003, s. 465-493.
Sznajderski T., Reformacja i polskie przekłady Biblii, Zagadnienia Rodzajów Literackich 60/124 (2017), z.4, s. 69-84.
Szymanek E., Wykład Pisma Świętego Nowego Testamentu, Poznań 1990.
Szymik S., Qumran a kanon Biblii Hebrajskiej, w: Qumran. Pomiędzy Starym a Nowym Testamentem, (Analecta Biblica Lublinensia 2), red. H. Drawnel, A. Piwowar, Lublin 2009, s. 77-91.
Szymik S., Sensy biblijne. Podział, charakterystyka, kontrowersje, RT KUL XLVII/1(2000), s. 5-25.
Świderkówna A., Rozmowy o Biblii, Warszawa 1994.
„Tak mówi Bóg”. Ogólne wiadomości o Piśmie Świętym, red. M. Peter, Poznań 1981.
Warylewski J., Biblijne prawo karne, Gdańskie Studia Prawnicze 15 (2006), s. 91-109.
Wstęp do Starego Testamentu, red. L. Stachowiak, Poznań 1990.
Wstęp ogólny do Pisma Świętego, (Wstęp do Pisma 1), red. Szlaga B., Poznań - Warszawa 1986.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: