Prawo wyznaniowe WK-S-W-W
Celem wykładów jest zapoznanie studenta z następującymi kwestiami: czym jest prawo wyznaniowe i jakie są jego źródła, jakie są systemy relacji między państwem a kościołami i związkami wyznaniowymi, w tym te określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jaki jest status prawny Kościoła katolickiego i innych związków wyznaniowych w Polsce.
Student zapozna się też z takimi szczegółowymi zagadnieniami, jak zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz gwarancje wolności sumienia i wyznania, w tym korzystanie z klauzuli sumienia, prowadzenie szkół wyznaniowych i nauczanie religii w szkołach publicznych, uprawnienia w zakresie kultu i opieki religijnej, zawarcie małżeństwa wyznaniowego, uprawnienia majątkowe kościelnych osób prawnych oraz opodatkowanie instytucji kościelnych i osób duchownych. Student pozna wreszcie zasady stosujące się do ochrony cywilnej i karnej wolności sumienia i religii i posiądzie kompetencje niezbędne do realizacji takiej ochrony przed sądami w Polsce i w Europejskim Trybunale Praw Człowieka.
3 ECTS (aktywność studenta: udział w wykładzie, przygotowanie do egzaminu)
Metody oceny:
Ocenianie ustawiczne (czynny udział w dyskusji podczas wykładu) i egzamin ustny (obejmujący materiał stanowiący przedmiot wykładu)
Warunki zaliczenia wykładu: aktywność w merytorycznej dyskusji - 20%; wykazanie się stosowną wiedzą podczas egzaminu ustnego (pytania otwarte) 80%
|
W cyklu 2025/26_Z:
Celem wykładów jest zapoznanie studenta z następującymi kwestiami: |
W cyklu 2026/27_Z:
Celem wykładów jest zapoznanie studenta z następującymi kwestiami: czym jest prawo wyznaniowe i jakie są jego źródła, jakie są systemy relacji między państwem a kościołami i związkami wyznaniowymi, w tym te określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jaki jest status prawny Kościoła katolickiego i innych związków wyznaniowych w Polsce. |
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
W cyklu 2020/21_Z: E-Learning (pełny kurs) | W cyklu 2021/22_Z: E-Learning |
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2019/20_Z: | W cyklu 2020/21_Z: | W cyklu 2021/22_Z: | W cyklu 2022/23_Z: | W cyklu 2023/24_Z: | W cyklu 2024/25_L: | W cyklu 2025/26_Z: | W cyklu 2026/27_Z: |
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
W cyklu 2021/22_Z: 3 ECTS | W cyklu 2023/24_Z: 3 ECTS (aktywność studenta: udział w wykładzie - 30 godz., w tym w dyskusji; przygotowanie do zaliczenia przedmiotu) | W cyklu 2024/25_L: 3 ECTS (aktywność studenta: udział w wykładzie - 30 godz., w tym w dyskusji; przygotowanie do zaliczenia przedmiotu) | W cyklu 2025/26_Z: ECTS [wykład i ćwiczenia]:
czynny udział w wykładzie (w tym dyskusja, ocena regulacji prawnych, ich konfrontacja, wybór optymalnych rozwiązań prawnych): 2 ECTS
indywidualne przygotowanie do egzaminu i egzamin ustny: 1 ECTS
czynny udział w ćwiczeniach, w tym przedkładanie podczas zajęć efektów kwerendy własnej, dotyczącej poszczególnych kwestii z zakresu prawa wyznaniowego: 2 ECTS
RAZEM: 5 ECTS | W cyklu 2026/27_Z: ECTS [wykład i ćwiczenia]:
czynny udział w wykładzie (3 godz. w tygodniu): 2 ECTS
przygotowanie do egzaminu i egzamin ustny: 1 ECTS
czynny udział w ćwiczeniach (2 godz. w tygodniu): 2 ECTS
RAZEM: 5 ECTS |
Poziom przedmiotu
Punkty ECTS
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Wiedza
EK 1
Student opisuje czym jest prawo wyznaniowe, jakie są jego źródła i miejsce w systemie prawa oraz definiuje podstawowe pojęcia z zakresu prawa wyznaniowego
EK 2
Student identyfikuje i charakteryzuje modele relacji państwo-Kościół w historii i współcześnie, gwarancje prawne wolności sumienia i religii oraz zasady relacji państwo-Kościół przyjęte w Konstytucji RP
EK 3
Student definiuje, czym jest osobowość prawna związku wyznaniowego, wolność kultu i ochrona prawna wolności religijnej
Umiejętności
EK 4
Student analizuje i prezentuje problematykę dotyczącą wolności sumienia i religii oraz interpretuje i stosuje przepisy prawa polskiego dotyczące relacji państwo-Kościół
EK 5
Student dobiera i wykorzystuje stosowne środki prawne dla ochrony wolności sumienia i religii w poszczególnym przypadku
EK 6
Student znajduje źródła i literaturę z zakresu prawa wyznaniowego i wykorzystuje je do przeprowadzenia obrony w przypadku naruszenia wolności sumienia i wyznania
Kompetencje
EK 7
Student planuje i organizuje indywidualną pracę mającą na celu przyswojenie zasad prawa wyznaniowego i wykorzystanie ich w realizacji ochrony wolności sumienia i wyznania w poszczególnym przypadku
EK 8
Student angażuje się w przebieg prowadzonych zajęć biorąc udział w dyskusji, formułuje konstruktywne uwagi krytyczne nt. regulacji prawnych z zakresu wolności sumienia i wyznania oraz form ochrony prawnej tej wolności, organizuje i uzasadnia sposób realizacji ochrony prawnej wolności religijnej w poszczególnym przypadku
ECTS [wykład i ćwiczenia]:
czynny udział w wykładzie: 2 ECTS
przygotowanie do egzaminu i egzamin ustny: 1 ECTS
czynny udział w ćwiczeniach: 2 ECTS
RAZEM: 5 ECTS
Kryteria oceniania
Wiedza (EK 1-3)
ocena 2 (ndst): student nie zna źródeł prawa wyznaniowego i podstawowej terminologii z zakresu prawa wyznaniowego; student nie identyfikuje i definiuje modeli relacji państwo-Kościół w historii i współcześnie oraz gwarancji prawnych wolności sumienia i religii, nie zna zasad prawa dotyczących relacji państwo-Kościół określonych w Konstytucji RP i nie porównuje ich z regulacjami w wybranych państwach; student nie definiuje i nie wyjaśnia, z uwzględnieniem stanowiska ustawodawcy i literatury, zasad prawa stosujących się do osobowości prawnej związków wyznaniowych, wolności kultu, nauczania i innych funkcji publicznych związków wyznaniowych oraz ochrony prawnej wolności sumienia i religii
ocena 3 (dst): student zna w ograniczonym stopniu źródła prawa wyznaniowego i niektóre pojęcia z zakresu prawa wyznaniowego; student identyfikuje i definiuje niektóre tylko modele relacji państwo-Kościół w historii i współcześnie oraz jedynie wybrane gwarancje prawne wolności sumienia i religii, określa niektóre zasady prawa stosujące się do relacji państwo-Kościół określone w Konstytucji RP i z trudnością porównuje je z regulacjami w wybranych państwach po naprowadzeniu przez prowadzącego; student definiuje i wyjaśnia, z uwzględnieniem stanowiska ustawodawcy i literatury, jedynie niektóre zasady prawa stosujące się do osobowości prawnej związków wyznaniowych, wolności kultu, nauczania i innych funkcji publicznych związków wyznaniowych oraz ochrony prawnej wolności sumienia i religii
ocena 4 (db): student zna podstawowe źródła prawa wyznaniowego i pojęcia z zakresu prawa wyznaniowego; student identyfikuje i definiuje główne modele relacji państwo-Kościół w historii i współcześnie oraz ogólne gwarancje prawne wolności sumienia i religii, opisuje główne zasady relacji państwo-Kościół określone w Konstytucji RP i porównuje je z regulacjami w wybranych państwach; student definiuje i wyjaśnia, z uwzględnieniem stanowiska ustawodawcy i literatury, główne zasady prawa stosujące się do osobowości prawnej związków wyznaniowych, wolności kultu, nauczania i innych funkcji publicznych związków wyznaniowych oraz ochrony prawnej wolności sumienia i religii
ocena 5 (bdb): student zna źródła prawa wyznaniowego i pojęcia z zakresu prawa wyznaniowego; student z łatwością identyfikuje i definiuje modele relacji państwo-Kościół w historii i współcześnie oraz gwarancje prawne wolności sumienia i religii, szczegółowo opisuje zasady relacji państwo-Kościół określone w Konstytucji RP i porównuje je z regulacjami w innych państwach; student bez większego trudu definiuje i wyjaśnia, z uwzględnieniem stanowiska ustawodawcy i literatury, zasady prawa stosujące się do osobowości prawnej związków wyznaniowych, wolności kultu, nauczania i innych funkcji publicznych związków wyznaniowych oraz ochrony prawnej wolności sumienia i religii
Umiejętności (EK 4-6)
ocena 2 (ndst): student nie analizuje samodzielnie i nie dobiera właściwych metod rozwiązania konkretnych problemów prawnych z zakresu wolności sumienia i religii; student nie wykorzystuje podstawowych środków prawnych dla ochrony wolności sumienia i religii w poszczególnym przypadku; student nie znajduje i nie stosuje odpowiednich przepisów prawa wyznaniowego w celu przeprowadzenia obrony osoby fizycznej lub związku wyznaniowego w przypadku naruszenia ich wolności religijnej.
ocena 3 (dst): student analizuje z trudnością i dobiera wyłącznie według instrukcji prowadzącego niektóre metody rozwiązania konkretnych problemów prawnych z zakresu wolności sumienia i religii; student wykorzystuje jedynie wybrane środki prawne konieczne dla ochrony wolności sumienia i religii w poszczególnym przypadku; student z trudnością znajduje i stosuje przepisy prawa wyznaniowego w celu przeprowadzenia obrony osoby fizycznej lub związku wyznaniowego w przypadku naruszenia ich wolności religijnej.
ocena 4 (db): student właściwie analizuje i samodzielnie dobiera podstawowe metody rozwiązania konkretnych problemów prawnych z zakresu wolności sumienia i religii; student wykorzystuje podstawowe środki prawne konieczne dla ochrony wolności sumienia i religii w poszczególnym przypadku; student z drobnymi błędami znajduje i stosuje przepisy prawa wyznaniowego w celu przeprowadzenia obrony osoby fizycznej lub związku wyznaniowego w przypadku naruszenia ich wolności religijnej.
ocena 5 (bdb): student szybko i bezbłędnie analizuje i samodzielnie dobiera metody rozwiązania konkretnych problemów prawnych z zakresu wolności sumienia i religii; student wykorzystuje wszelkie środki prawne konieczne dla ochrony wolności sumienia i religii w poszczególnym przypadku; student z największą łatwością znajduje i stosuje przepisy prawa wyznaniowego w celu przeprowadzenia obrony osoby fizycznej lub związku wyznaniowego w przypadku naruszenia ich wolności religijnej.
Kompetencje (EK 7-8)
ocena 2 (ndst): student nie inicjuje i nie przedstawia, bez otrzymania instrukcji prowadzącego, działania mającego na celu realizację zadania zmierzającego do rozwiązania poszczególnej kwestii z zakresu prawa wyznaniowego zgodnie z obowiązującymi przepisami; student nie wybiera ani jednego stosownego środka prawnego, który w poszczególnym przypadku może służyć ochronie prawnej wolności religijnej; student nie stosuje wiedzy kierunkowej z zakresu prawa wyznaniowego w celu wskazania i umotywowania stosownego postępowania sądowego w przypadku naruszenia wolności sumienia i religii.
ocena 3 (dst): student z trudem inicjuje i przedstawia, po otrzymaniu szczegółowej instrukcji prowadzącego, działania mające na celu realizację zadania zmierzającego do rozwiązania poszczególnej kwestii z zakresu prawa wyznaniowego zgodnie z obowiązującymi przepisami; student wybiera i uzasadnia jedynie nieliczne stosowne środki prawne, które w poszczególnym przypadku mogą służyć ochronie prawnej wolności religijnej; student stosuje, przy wsparciu prowadzącego, wiedzę kierunkową z zakresu prawa wyznaniowego w celu wskazania i umotywowania stosownego postępowania sądowego w przypadku naruszenia wolności sumienia i religii.
ocena 4 (db): student inicjuje i przedstawia, po otrzymaniu ogólnej instrukcji prowadzącego, działania mające na celu realizację zadania zmierzającego do rozwiązania poszczególnej kwestii z zakresu prawa wyznaniowego zgodnie z obowiązującymi przepisami; student wybiera i uzasadnia z pewnymi błędami stosowne środki prawne, które w poszczególnym przypadku mogą służyć ochronie prawnej wolności religijnej; student stosuje, przy nieznacznym wsparciu prowadzącego, wiedzę kierunkową z zakresu prawa wyznaniowego w celu wskazania i umotywowania stosownego postępowania sądowego w przypadku naruszenia wolności sumienia i religii.
ocena 5 (bdb): student inicjuje i przedstawia z łatwością, bez żadnych instrukcji prowadzącego, działania mające na celu realizację zadania zmierzającego do rozwiązania poszczególnej kwestii z zakresu prawa wyznaniowego zgodnie z obowiązującymi przepisami; student wybiera i gruntownie uzasadnia wybór stosownych środków prawnych, które w poszczególnym przypadku mogą służyć ochronie prawnej wolności religijnej; student z łatwością i samodzielnie stosuje wiedzę kierunkową z zakresu prawa wyznaniowego w celu wskazania i umotywowania stosownego postępowania sądowego w przypadku naruszenia wolności sumienia i religii.
Na ocenę końcową z wykładu składają się: 1) efekty oceniania ustawicznego (czynny udział w dyskusji w trakcie wykładu) - 20%; 2) ocena z egzaminu ustnego (pytania otwarte obejmujące tematykę podejmowaną podczas wykładu), podczas którego student musi wykazać się odpowiednią znajomością źródeł prawa oraz literatury przedmiotu i osiągnięciem efektów kształcenia w skali ocen od niedostatecznej (2) do bardzo dobrej (5) - 80%
Literatura
Podstawowe źródła
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 IV 1997 r.
Konkordat między Stolicą Apostolską i RP z 28 VII 1993 r.
Ustawa z dnia 17 V 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania
Literatura podstawowa
A. Mezglewski, H. Misztal, P. Stanisz, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2006
Leksykon prawa wyznaniowego. 100 podstawowych pojęć, red. A. Mezglewski, Warszawa 2014
Literatura pomocnicza
W. Góralski, Wstęp do prawa wyznaniowego, Płock 2003
J. Krukowski, Konkordaty współczesne. Doktryna. Teksty (1964-1994), Warszawa 1995
P. Sobczyk, Kościół a wspólnoty polityczne, Warszawa 2005
A. Mezglewski, A. Tunia, Wyznaniowa forma zawarcia małżeństwa cywilnego, Warszawa 2007
Funkcje publiczne związków wyznaniowych, red. A. Mezglewski, Lublin 2007
Prawo wyznaniowe w Polsce (1989-2009). Analizy – dyskusje – postulaty, red. D. Walencik, Katowice-Bielsko-Biała 2009
Przesłanki konieczne zawarcia małżeństwa. Próba systematyzacji zagadnienia w aspekcie wymogów formy religijnej, red. A. Tunia, Lublin 2011
Układowe formy regulacji stosunków między państwem a związkami wyznaniowymi (art. 25 ust. 4-5 Konstytucji RP), red. P. Stanisz, M. Ordon, Lublin 2013
P. Sobczyk, Konstytucyjna zasada konsensualnego określania stosunków między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem katolickim, Warszawa 2013
Finansowanie Kościołów i innych związków wyznaniowych, red. P. Sobczyk, K. Warchałowski, Warszawa 2013
Kościoły i inne związki wyznaniowe w służbie dobru wspólnemu, red. W. Uruszczak, K. Krzysztofek, M. Mikuła, Kraków 2014
Aktualne problemy wolności myśli, sumienia i religii, red. P. Stanisz, A.M. Abramowicz, M. Czelny, M. Ordon, M. Zawiślak, Lublin 2015
R. Paprzycki, Prawna ochrona wolności sumienia i wyznania, Warszawa 2015
A. Rogowska, Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie polskiego Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2015
Wybrane zbiory przepisów polskiego prawa wyznaniowego
W. Uruszczak, Prawo wyznaniowe, Kraków 1997
P. Sobczyk, P. Sobczyk, Prawo wyznaniowe. Wybór źródeł, Warszawa 2005
M. Poniatowski, P. Sobczyk, Polskie prawo wyznaniowe. Wybór źródeł, Lublin 2012
P. Sobczyk, M. Poniatowski, Polskie prawo wyznaniowe. Wybór orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Lublin 2016
|
W cyklu 2025/26_Z:
Podstawowe źródła Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 IV 1997 r. Literatura podstawowa J. Krukowski, Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych, Lublin 2000 Literatura pomocnicza H. Misztal, Polskie prawo wyznaniowe, Lublin 1996 Wybrane zbiory przepisów polskiego prawa wyznaniowego W. Uruszczak, Prawo wyznaniowe, Kraków 1997 |
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
- Prawo kanoniczne - studia jednolite magisterskie stacjonarne
- Prawo kanoniczne - specjalność kanoniczna
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: