Podstawy muzykologii WH-KU-I-2-PodstMuz
Zajęcia są nakierowane na kształcenie umiejętności świadomego i twórczego poruszania się w kwestiach muzycznych, jak również kształtowanie wrażliwości estetycznej. Celem zajęć jest również systematyzacja wiedzy na temat muzyki na poziomie podstawowym oraz odkrywanie zasad jej funkcjonowania.
Celem zajęć jest: 1) przedstawienie roli muzyki jako elementu kultury ludzkiej od czasów najdawniejszych po współczesność; 2) wykształcenie umiejętności krytycznej analizy dzieła muzycznego w jego kontekście społecznym, politycznym, estetycznym i technologicznym; 3) ukazanie interdyscyplinarnych powiązań między muzyką a innymi dziedzinami sztuki i życia społe0cznego (film, literatura, religia, tożsamość narodowa, przemysł mediów).
Zakres tematyczny:
1) Wprowadzenie: Czym jest muzyka? Antropologiczne i filozoficzne definicje dźwięku w kulturze.
2) Muzyka, sacrum i rytuał: Od muzyki szamańskiej i chorału do współczesnego doświadczenia festiwalowego.
3) Muzyka a tożsamość i władza: Hymny, pieśni protestu, muzyka w służbie ideologii i propagandy.
4) Rewolucje technologiczne: Od nut i fonografu, przez radio i kasetę, po algorytmy i streaming.
5) Rodzaje instrumentów muzycznych; typy orkiestr i zespołów muzycznych
6) Formy i gatunki muzyczne; utwory wokalne, instrumentalne, taneczne. Analiza dzieła muzycznego
7) Muzyka w starożytności, średniowieczu i renesansie
8) Muzyka w epoce baroku
9) Muzyka w epoce klasycyzmu
10) Muzyka w epoce romantyzmu
11) Muzyka w XX i XXI wieku
12) Muzyka popularna jako zwierciadło społeczeństwa: Subkultury młodzieżowe (jazz, rock, punk, hip-hop).
13) Edukacja, dziennikarstwo i krytyka muzyczno-kulturowa
14) Pejzaż dźwiękowy (Soundscape) i ekologia akustyczna (koncepcja audiosfery).
15) Przyszłość dźwięku: Muzyka generatywna, AI i cyfrowa konsumpcja kultury.
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2024/25_Z: | W cyklu 2025/26_L: | W cyklu 2026/27_Z: |
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Absolwent zna podstawowy teorii muzyki, uwarunkowania procesu twórczego,
specyfikę tworzenia utworów muzycznych oraz metody analizy, interpretacji i wartościowania dzieł muzycznych oparte na wybranych tradycjach, teoriach i szkołach badawczych (KU1_W05); potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę do krytycznej analizy oraz interpretacji różnych utworów muzycznych, ich oddziaływania społecznego oraz miejsca w procesach historyczno-kulturowych. (KU1_U04); jest gotów do aktywnego i świadomego uczestnictwa w bieżącym życiu kulturalnym, a także do przedstawiania własnych pomysłów i inicjatyw
mających na celu ubogacenie oferty kulturalnej i motywowanych troską o lokalne środowisko społeczne (KU1_K03).
Kryteria oceniania
1) Praca zaliczeniowa (na podstawie podanych tematów i literatury) - 40 %
2) Zaliczenie lektur - 40%.
3) Ocena ciągła (Aktywność na wykładzie) - Udział w dyskusjach, analiza przypadków (case studies) prezentowanych podczas wykładów, udział w debatach nad rolą muzyki we współczesnym świecie - 20%.
Zaliczenie na ocenę:
- bardzo dobry (5.0)Wybitna znajomość faktów i teorii; pełne zrozumienie uwarunkowań kulturowych muzyki; bezbłędna analiza zjawisk muzycznych.
- dobry plus (4.5)Bardzo dobra znajomość materiału z nieznacznymi uchybieniami; umiejętne łączenie faktów historycznych z teorią kultury.
- dobry (4.0)Dobra znajomość kluczowych pojęć i wydarzeń; poprawne, choć odtwórcze stosowanie metod analizy.
- dostateczny plus (3.5)Zadowalająca znajomość podstawowych pojęć; sporadyczne trudności z łączeniem muzyki z jej kontekstem społecznym.
- dostateczny (3.0)Opanowanie jedynie podstawowej wiedzy programowej; powierzchowna analiza dzieł sztuki muzycznej.
Literatura
Literatura podstawowa:
K. Golemo, Muzyka w relacjach międzykulturowych, "Relacje Międzykulturowe" 2017 (1/1) [on line]
M. Jeziński, Muzyka popularna jako forma pamięci kulturowej, „Kultura Współczesna” 3(96)/2017 [on line]
B. Jabłońska, Muzyka - media - kultura, "Kultura Współczesna" 2017 (96/3) [on line]
Lektury uzupełniające:
K. Moraczewski, Sztuka muzyczna jako dziedzina kultury. Próba analizy kulturowego funkcjonowania zachodnioeuropejskiej muzyki artystycznej, Poznań 2007.
G. Piotrowski, Muzyka popularna. Nasłuchy i namysły, Warszawa 2016.
C. Dahlhaus, H.H. Eggebrecht, Co to jest muzyka?, przeł. D. Lachowska, wstępem opatrzył M. Bristiger, Warszawa 1992.
A po co nam rock. Między duszą a ciałem, pod red. W.J. Burszty i M. Rychlewskiego, Warszawa 2003 (wybrane artykuły).
N. Cook, Muzyka, przeł. M. Łuczak, Warszawa 2000.
U. Michels, Atlas muzyki, Warszawa 2002.
K. Moraczewski, Polityczność muzyki, czyli wsadzanie kija w mrowisko, "Ruch Muzyczny" 2020, nr 25-26.
J. Stęszewski, Problem wartościowania kultur muzycznych, [w:] Spotkania muzyczne w Baranowie, t. 1, Muzyka w kontekście kultury, Kraków
1978.
M. Kowalska-Waloszczyk, ABC historii muzyki, t. 1-3, Musica Jagellonica, Kraków 2024 [on line]
L. Bielawski, Tradycje ludowe w kulturze muzycznej, Warszawa 1999.
M. Borchardt, John Cage. Magia przypadku, w: tegoż: Awangarda muzyki końca XX wieku. Przewodnik dla początkujących, t. 1, Wydawnictwo „W podwórku”, Gdańsk 2014 [on line].
R. Ciesielski, Kultura lokalna jako przestrzeń muzyki, w: Humanistyczne horyzonty muzykologii. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Ryszardowi J. Wieczorkowi, red. M. Walter-Mazur, M. Wysocki, Wyd. naukowe UAM, Poznań 2026, s. 317-325.
K. Dobrzyński, Fonografika. Estetyka i pedagogika, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa––Kraków 1969.
J.R. Pierce, E.E. David, Świat dźwięków, tłum. A. Rakowski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1967.
P. Podlipniak, O implikacjach współczesnych poglądów na ewolucyjną genezę ludzkiej muzykalności dla muzykologii historycznej, w: Humanistyczne horyzonty muzykologii. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Ryszardowi J. Wieczorkowi, red. M. Walter-Mazur, M. Wysocki, Wyd. naukowe UAM, Poznań 2026, s. 327-337.
M. Pluta, Zasady muzyki i notacja muzyczna, Wyd. AGH, Kraków 2012 [on line]
Kultura dźwięku. Teksty o muzyce nowoczesnej, wybór i red. Ch. Cox, D. Warner, tłum. J. Kutyła, Wydawnictwo „Słowo/Obraz, Terytoria”, Gdańsk 2010.
E. Kofin, Muzyka wokół nas. Studium przeobrażeń recepcji muzyki w dobie elektronicznych środków jej przekazywania, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2012.
D. Gwizdalanka, Muzyka i płeć, Kraków 2001 .
Literatura polecana do prac zaliczeniowych:
Bielawski Ludwik, Tradycje ludowe w kulturze muzycznej, Warszawa 1999.•
Bieńkowska, Monika, Rola kultury hip-hop w kształtowaniu się tożsamości młodzieży – wybrane konteksty „Studia Edukacyjne” 2018 nr 51.
Bittner, Karolina, Piosenka w służbie propagandy. Festiwal Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu 1968–1989, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2015.
Chęć Magdalena, Tyburski Ernest, Samochowiec Agnieszka, Preferencje muzyczne a zaburzenia funkcjonowania młodzieży w okresie adolescencji, „Psychiatria” 2014, tom 11, nr 4, str. 197–202
Czekanowska Anna, Akt wykonania muzycznego a tożsamość etniczna, [w:] Muzykolog wobec dzieła muzycznego. Zbiór prac dedykowanych doktor Elżbiecie Dziębowskiej w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. M. Woźna-Stankiewicz, Z. Fabiańska, Kraków 1999.
Czekanowska Anna, Kultury tradycyjne wobec współczesności. Muzyka, poezja, taniec, Warszawa 2008 (*wybrane rozdziały).•
Hebdige, Dick, Subkultura. Znaczenie stylu, w: Kultura i hegemonia: antologia tekstów szkoły z Birmingham / red. i wybór Michał Wróblewski., Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2012, Toruń, s. 51-78
Grysińska-Jarmuła, Katarzyna, Muzyka jako forma oporu społecznego wobec władzy w okresie stanu wojennego, Prace Zbiorowe Akademii Muzycznej w Bydgoszczy, 2010, s. 197–211.
Gwizdalanka, Danuta, Muzyka i polityka, Wydawnictwo Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1999.
Jeziński, Marek, Muzyka popularna jako wehikuł ideologiczny, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2011.
Kaca, Przemysław – Hip-hop jako narzędzie resocjalizacji młodzieży, „Novae Res” 2014
Kundera, Marcin, Muzyka na żądanie – transformacje w obszarze kultury audialnej, [w:] Kultura Współczesna, Narodowe Centrum Kultury, 2018.
Kusek, David; Leonhard, Gerd, Przyszłość muzyki. Jak cyfrowa rewolucja zmienia branżę, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 2007.
Manuel Peter, Popular Musics of the Non-Western World. An Introductory Survey, New York 1990.
Massaka, Iwona, „Muzyka jako instrument wpływu politycznego, Wydawnictwo Ibidem, Łódź 2009.
Merriam Alan P., The Anthropology of Music, Evanston 1964 (*wybrane fragmenty).
Muszkalska Bożena, "Po całej ziemi rozchodzi się ich dźwięk...". Muzyka w życiu religijnym Żydów aszkenazyjskich, Wrocław 2013
Pęczak, Mirosław, Mały słownik subkultur młodzieżowych, Semper, Warszawa 1992
Rokosz Tomasz, Od fokloru do folku. Metamorfozy pieśni tradycyjnych we współczesnej kulturze, Siedlce 2009
Sawicki, Krzysztof, Młodzieżowa kultura hip-hop jako tekst wielokulturowy, „Ars inter Culturas” 2013 nr 2
Sterne, Jonathan, Formatuj swój dźwięk. Historia MP3, Wydawnictwo Bęc Zmiana, Warszawa 2020.
Stęszewski Jan, Rzeczy, świadomość, nazwy. O muzyce i muzykologii, pod red. P. Podlipniaka i M. Walter-Mazur, Poznań 2009
Szpunar, Magdalena, Kultura algorytmów, Kraków 2019
Zymer, Izabela, „W służbie wychowania i podniesienia społeczeństwa” – zadania pieśni masowej w ujęciu Zofii Lissy , [e-publikacja] „Muzyka ma różne przeznaczenia”. Formy i funkcje muzyki użytkowej, red. Aleksandra Kłaput-Wiśniewska, Barbara Mielcarek-Krzyżanowska, Wydawnictwo Akademii Muzycznej imienia Feliksa Nowowiejskiego SAGITTARIA, Bydgoszcz 2023, s. 13-25.
Żerańska-Kominek Sławomira, Muzyka w kulturze. Wprowadzenie do etnomuzykologii, Warszawa 1995
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: