Co potrafią wizerunki? WH-KON-MU-CPW

Dlaczego człowiek zaczął tworzyć wizerunki? Pierwotnie służyły one przede wszystkim celom praktycznym: pomagały człowiekowi przetrwać i orientować się w otaczającym go świecie. Jednym z najstarszych kontekstów funkcjonowania wizerunków była śmierć i umieranie. Maski pośmiertne czy balsamowanie ciał wiązały się z problemem przemijalności człowieka, a zarazem z potrzebą zachowania obecności zmarłego.
Innym ważnym kontekstem była magia. Tworzenie podobizn wynikało z wiary w istnienie szczególnego związku między wizerunkiem a jego pierwowzorem. Podobizny miały dzięki temu wywoływać określone skutki: pomagać w polowaniu w ramach magii łowieckiej czy zapewniać urodzaj w magii wegetacyjnej.
Jeszcze innym kontekstem tworzenia wizerunków był kult. Biblijny zakaz tworzenia „rytego obrazu” (Wj 20,4; Pwt 5,8) wskazuje na szczególną rolę wizerunków bóstw – zwłaszcza rzeźb – w praktykach religijnych. Wierzono bowiem, że wizerunki mogą stanowić siedzibę bóstwa lub reprezentować rzeczywistość niewidzialną.
Obok kultu religijnego istniał również kult polityczny. W wielu kulturach wizerunki rezerwowano nie tylko dla bogów, lecz także dla przedstawiania i gloryfikowania władców. Uniwersalną cechą wizerunków jest jednak również ich zdolność do wywoływania negatywnych emocji, a nawet budzenia wrogości. Zajęcia zakończymy omówieniem zjawiska ikonoklazmu – niszczenia wizerunków i walki z nimi.