Pedagogika ogólna WH-FPZ-KN-I-2-PedOg
Przedmiot stanowi fundament kształcenia pedagogicznego, oferując zaawansowane wprowadzenie w epistemologiczne, metodologiczne i teoretyczne podstawy pedagogiki jako samodzielnej dyscypliny naukowej. Głównym celem kursu jest wyposażenie studentów w siatkę pojęciową oraz narzędzia krytycznej analizy zjawisk edukacyjnych, opiekuńczych i wychowawczych zachodzących w dynamicznie zmieniającym się świecie.
Program zajęć koncentruje się na trzech kluczowych obszarach tematycznych:
1. Status naukowy i tożsamość pedagogiki: analiza struktury nauk pedagogicznych, ich ewolucji oraz relacji z innymi dyscyplinami humanistycznymi i społecznymi. Istotnym elementem jest tutaj dyskusja wokół współczesnych kryzysów paradygmatycznych (np. spór między paradygmatem pozytywistyczno-empirycznym a humanistyczno-hermeneutycznym i krytycznym), które redefiniują tradycyjne rozumienie roli edukacji i autorytetu nauczyciela.
2. Tradycyjne i alternatywne nurty pedagogiczne: szczegółowe omówienie ewolucji myśli pedagogicznej. Obok klasycznych teorii wychowania (pedagogika kultury, personalizm) oraz systemów alternatywnych głównego nurtu (Nowe wychowanie), kurs kładzie silny akcent na współczesne, niekonwencjonalne i radykalne koncepcje edukacyjne: pedagogika lasu, pedagogika podwórka, punkpedagogika) badającej edukację jako przestrzeń buntu, emancypacji, dekonstrukcji opresyjnych struktur społecznych i budowania alternatywnych form podmiotowości.
3. Praktyczny i instytucjonalny wymiar procesów edukacyjnych: rekonstrukcja pojęć takich jak socjalizacja, inkulturacja, samowychowanie oraz opieka w kontekście globalizacji, pluralizmu wartości oraz transformacji technologicznych.
Zajęcia kształtują umiejętność dekonstrukcji potocznych mitów edukacyjnych i przygotowują do samodzielnego, refleksyjnego projektowania działań pedagogicznych.
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
W cyklu 2025/26_Z: | W cyklu 2026/27_Z: |
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
FP1_W03 / FP1_W12 (Wiedza o strukturze i ewolucji dziedzin humanistyki oraz instytucji kulturowo-edukacyjnych). Charakteryzuje i porównuje klasyczne oraz alternatywne nurty pedagogiczne, ze szczególnym uwzględnieniem pedagogiki lasu, pedagogiki podwórka oraz nurtów radykalnych (pedagogika oporu, punkpedagogika). [PEU_W01];
FP1_W01 / FP1_W05 (Wiedza o podstawach metodologicznych, terminologii i rozwoju prądów myślowych w humanistyce). Definiuje strukturę systemu klasowo-lekcyjnego oraz wyjaśnia teoretyczne podłoże współczesnych kryzysów paradygmatycznych w naukach o edukacji na różnych jej szczeblach. [PEU_W02];
FP1_U01 / FP1_U03 (Umiejętność wyszukiwania, krytycznej analizy i interpretacji tekstów oraz zjawisk kulturowo-społecznych). Dokonuje krytycznej analizy i dekonstrukcji zjawisk instytucjonalnych oraz potocznych mitów edukacyjnych. [PEU_U01];
FP1_U05 / FP1_U09 (Umiejętność formułowania opinii, argumentacji naukowej oraz samodzielnego planowania własnego rozwoju). Projektuje i argumentuje autorskie rozwiązania pedagogiczne wolne od ograniczeń tradycyjnego systemu lekcyjnego, opierając się na samodzielnej analizie lektur przedmiotowych. [PEU_U02];
FP1_K01 / FP1_K06 (Rozumienie potrzeby uczenia się przez całe życie, odpowiedzialność za działania oraz szacunek dla pluralizmu). Wykazuje gotowość do ciągłej autorefleksji nad tradycyjnymi procesami edukacyjnymi oraz przejawia postawę otwartości i tolerancji wobec alternatywnych i niekonwencjonalnych form wspierania rozwoju człowieka. [PEU_K01]
Kryteria oceniania
Podstawą uzyskania zaliczenia z przedmiotu jest realizacja osobistego projektu semestralnego, opartego na ciągłej, refleksyjnej pracy studenta.
1. Składowe oceny końcowej:
• 60% – Spójna prezentacja projektu osobistego: przygotowanie prezentacji stanowiącej syntezę notatek z całego semestru oraz rozwinięcie wybranego problemu z zakresu pedagogiki ogólnej, przesyłana po ostatnich zajęciach.
• 40% – Aktywność własna studenta: udział w dyskusjach na zajęciach w formie dialogu z prowadzącym i z innymi studentami lub dialogu wewnętrznego
1. Kryteria oceny projektu zaliczeniowego:
• Na ocenę 5.0 (bardzo dobry): Wybitna samodzielność myślenia, głęboka dekonstrukcja paradygmatów, płynne łączenie literatury naukowej z własnymi dojrzałymi wnioskami oraz wysoka oryginalność i doskonała struktura argumentacji w projekcie zaliczeniowym.
• Na ocenę 4.0 (dobry): Poprawna i samodzielna analiza zjawisk pedagogicznych, systematyczność w realizacji etapów projektu zaliczeniowego oraz umiejętność krytycznego odnoszenia teorii do praktyki systemowej i alternatywnej.
• Na ocenę 3.0 (dostateczny): Podstawowa znajomość terminologii i omawianych nurtów, niesystematyczna praca nad projektem zaliczeniowym, odtwórczy i czysto opisowy charakter prezentacji końcowej.
2. Wymogi formalne i obecność:
Dopuszcza się maksymalnie 2 nieobecności nieusprawiedliwione w semestrze. Brak usprawiedliwienia skutkować może niedopuszczeniem studenta do zaliczenia przedmiotu, podobnie jak w przypadku niezłożenie projektu zaliczeniowego w wyznaczonym terminie.
Literatura
Literatura podstawowa (podręczniki akademickie i pozycje paradygmatyczne):
1. Kwieciński Z., Śliwerski B. (red.), "Pedagogika. Podręcznik akademicki" (T. 1 i 2), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa (wielowydaniowe) – [Podstawa programowa w zakresie struktury nauk i pojęć kluczowych].
2. Śliwerski B., "Pedagogika alternatywna. Postulaty, projekty i kontynuacje", Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2008.
3. Melosik Z., Szkudlarek T., "Kultura, tożsamość i edukacja. Migotanie znaczeń", Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2010 – [Kluczowe dla modułu o kryzysach paradygmatycznych i postmodernizmie].
4. Śliwerski B., Paluch M., "Uwolnić szkołę od systemu klasowo-lekcyjnego", Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2021
Literatura uzupełniająca:
E. Bilińska-Suchanek, Opór wobec szkoły. Dorastanie w perspektywie paradygmatu oporu. Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków, 2011
Zańko P., "Pedagogie oporu", Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2020.
Paluch M., "Pedagogika lasu i pierwsze ścieżki jej teoretycznych konceptualizacji", Forum Pedagogiczne, 2022/2.
|
W cyklu 2026/27_Z:
Literatura podstawowa (podręczniki akademickie i pozycje paradygmatyczne): |
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: