Bioindykacja jako narzędzie oceny stanu środowiska WF-OB-BIND
Cele przedmiotu:
• zapoznanie studentów z możliwością wykorzystania właściwości żywych organizmów roślinnych i zwierzęcych lub ich układów do oceny stanu i charakteru zmian zachodzących w środowisku.
• omówienie cech organizmów bioindykacyjnych.
• przegląd grup zwierząt oraz roślin stosowanych w bioindykacji – omówienie ich możliwości i ograniczenia (dyskusje z udziałem studentów).
• zaznajomienie studentów z możliwościami stosowania metod bioindykacyjnych w ocenie stanu środowiska zarówno w warunkach naturalnych przekształceń jak i w warunkach oddziaływań antropogenicznych
|
W cyklu 2025/26_Z:
Treść programowa |
Dyscyplina naukowa, do której odnoszą się efekty uczenia się
E-Learning
Grupa przedmiotów ogólnouczenianych
Koordynatorzy przedmiotu
Opis nakładu pracy studenta w ECTS
Poziom przedmiotu
Symbol/Symbole kierunkowe efektów uczenia się
Typ przedmiotu
Wymagania wstępne
Efekty uczenia się
Efekty od 2026/2027
W1 - student definiuje podstawowe pojęcia: bioindykacja, bioindykator, ocena jakości środowiska (tematy 1-2); wymienia i uzasadnia cechy dobrego bioindykatora (temat 2); wymienia bioindykatory z różnych grup taksonomicznych roślin i zwierząt (tematy 3-13).
W2 - student opisuje reakcje (występowania, brak, zmiany morfologiczne i behawioralne lub zmiany na poziomie populacji czy zespołu) organizmów na negatywne zmiany środowiskowe (zanieczyszczenie wody, powietrza czy degradacji gleby) (tematy 1, 3-14); uzasadnia wykorzystanie bioindykacji jako ważne narzędzie badawcze do wczesnego wykrywania zagrożeń dla funkcjonowania środowiska (tematy 2-14); wyjaśnia i charakteryzuje przydatność bioindykatorów z różnych grup taksonomicznych do oceny jakości komponentów środowiska (wody, gleby i powietrza) na podstawie analizy opublikowanych badań i studiów przypadków (case-studies). (tematy 3-14)
W3 - student wyjaśnia znaczenie edukacji środowiskowej oraz charakteryzuje sposoby popularyzacji wiedzy o stanie środowiska uzyskiwanej z wykorzystaniem metod bioindykacyjnych (tematy 3-14).
stare;
WIEDZA
EK1 - student potrafi zdefiniować podstawowe pojęcia: bioindykacja, bioindykator, ocena jakości środowiska
EK2 - student wymienia bioindykatory z różnych grup taksonomicznych roślin i zwierząt
EK3 - wskazuje na powiązania badań bioindykacyjnych z innymi metodami oceny stanu środowiska
UMIEJĘTNOŚCI
EK4 - student pozyskuje dane o środowisku naturalnym i przekształconym w oparciu o różne źródła informacji.
EK5 - analizuje relacje między organizmami żywymi a środowiskiem nieożywionym
EK6 - dobiera odpowiednich bioindykatorów i uzasadnia ich zastosowania do oceny stanu środowiska w konkretnej sytuacji
KOMPETENCJE
EK7 - wykazuje się aktywnością badawczą w poszukiwaniu przyczyn problemów ekologicznych,
EK8 – bierze udział w dyskusjach na temat zastosowania metod bioindykacyjnych, formułuje własne wypowiedzi oraz konstruktywne uwagi krytyczne
ECTS [1 ECTS = 30(25) godz.]:
udział w zajęciach: 30 godz.
przygotowanie się do dyskusji na wcześniej zadane tematy: 10 godz.
przygotowanie do egzaminu końcowego:20 godz.
[60/30(25)= 2 ]liczba ECTS: 2
Kryteria oceniania
Zaliczenie na ocenę
Ocena końcowa na podstawie:
- oceny z końcowego testu pisemnego (test jednokrotnego wyboru) sprawdzającego wiedzę z całego zakresu tematycznego wykładu (z wagą 70% do oceny końcowej)
- oceny z aktywności podczas zorganizowanych dyskusji na wcześniej zadane przez prowadzącego tematy (z wagą 30% do oceny końcowej)
Ocena z testu na podstawie liczby uzyskanych punktów (max. 100 pkt):
60-64 – 3 (dostateczny)
65-69 – 3,5 (dostateczny plus)
70-79 – 4 (dobry)
80-89 – 4,5 (dobry plus)
90 i powyżej – 5 (bardzo dobry)
Kryteria oceny udziału studenta w dyskusji: opis reakcji organizmów na zmiany środowiskowe, uzasadnienie znaczenia bioindykacji, charakterystyka bioindykatorów, wykorzystanie literatury i studiów przypadków
Poziomy osiągnięcia efektów w dyskusji:
3,0 (dostateczny)
Student opisuje podstawowe reakcje organizmów i podaje proste przykłady bioindykatorów.
3,5 (dostateczny plus)
Student poprawnie opisuje reakcje organizmów oraz wyjaśnia znaczenie bioindykacji, odwołując się do literatury.
4,0 (dobry)
Student uzasadnia zastosowanie bioindykacji oraz charakteryzuje bioindykatory różnych środowisk na podstawie publikacji naukowych.
4,5 (dobry plus)
Student porównuje przydatność różnych bioindykatorów i poprawnie interpretuje wyniki badań oraz studiów przypadków.
5,0 (bardzo dobry)
Student krytycznie ocenia przydatność bioindykatorów, samodzielnie formułuje wnioski i aktywnie wykorzystuje literaturę naukową w dyskusji.
Obecność na zajęciach obowiązkowa, dopuszczalne 2 nieusprawiedliwione nieobecności.
stare
Ocena końcowa na podstawie:
- oceny z końcowego testu sprawdzającego w sesji egzaminacyjnej z całego zakresu tematycznego wykładu (70%)
- oceny z aktywności podczas zorganizowanych dyskusji na wcześniej zadane przez prowadzącego tematy (30%)
Ocena na podstawie sumarycznej liczby punktów (max. 100 pkt):
60-64 – 3
65-69 – 3.5
70-79 – 4
80-89 – 4.5
Powyżej 90 – 5
Literatura
Literatura bowiązkowa
Ciecierska H., Dynowska M. (red.) 2013. Biologiczne metody oceny stanu środowiska, Tom II, Ekosystemy wodne Podręcznik metodyczny, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, https://docer.pl/doc/xcnen0n
Dynowska M., Ciecierska H., (red.) 2013. Biologiczne metody oceny stanu środowiska, Tom I, Ekosystemy lądowe Podręcznik metodyczny, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, https://docer.pl/doc/18enxc1
Matwiejuk A. 2014, Monitoring środowiska z wykorzystaniem porostów, Ekonomia i Środowisko, 271-287. https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-a3f02d16-5263-4779-80df-8e125af8b4d2
Zimny H. Ekologiczna ocena stanu środowiska: bioindykacja i biomonitoring. ARW Grzegorczyk, Warszawa, 2006. (wybrane części tekstu udostępniane są przez wykładowcę na platformie MOODLE).
Literatura uzupełniająca
Marcjanek, M., Słodownik, P., & Ilieva-Makulec, K. (2014). Owady (mrówki, chrząszcze, motyle) jako biowskaźniki. Studia Ecologiae Et Bioethicae, 12(3), 99–120. https://doi.org/10.21697/seb.2014.12.3.06
Na platformie MOODLE wykładowca umieszcza pozycje literaturowe (z otwartego dostępu) oraz określa zakres stron, które omawiane są na wykładzie
|
W cyklu 2025/26_Z:
Dynowska M., Ciecierska H., (red.) Biologiczne metody oceny stanu środowiska, Tom I, Ekosystemy lądowe Podręcznik metodyczny, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2013. |
Uwagi
|
W cyklu 2025/26_Z:
podstawowa wiedza biologii i ekologii |
W cyklu 2026/27_Z:
podstawowa wiedza biologii i ekologii |
Więcej informacji
Więcej informacji o poziomie przedmiotu, roku studiów (i/lub semestrze) w którym się odbywa, o rodzaju i liczbie godzin zajęć - szukaj w planach studiów odpowiednich programów. Ten przedmiot jest związany z programami:
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: